कार्तिक २७, २०८३
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत जारेड कुश्नर र स्टिभ विटकफले रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग भेटवार्ता गर्ने भएका छन्। युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने सहमति जुटाउने प्रयाससँगै रुस र युरोपबीच नयाँ सुरक्षा संरचना निर्माण गर्ने विषयमा छलफल अघि बढाउन अमेरिकी प्रतिनिधिहरू मस्को जान लागेको Axios को प्रतिवेदनलाई उद्धृत गर्दै नेपाल न्यूजले जनाएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार अमेरिकी विशेष दूतहरूले बिहीबार पुटिनसँग भेट गर्ने कार्यक्रम छ। उनीहरूले युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने सम्भावित सहमतिका साथै युरोपेली मुलुक र रुसबीच सुरक्षा सम्बन्धमा आपसी समझदारी विकास गर्ने विषय उठाउने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी पक्षले रुसलाई आफ्ना सुरक्षा चासो र मागहरूबारे नयाँ प्रस्ताव प्रस्तुत गर्न आग्रह गर्ने तयारी गरेको छ। त्यससँगै युरोपेली मुलुकहरूसँग तनाव कम गर्न र भविष्यमा सम्भावित सैन्य जोखिम घटाउन रुसले अपनाउन सक्ने पारस्परिक कदमबारे पनि छलफल हुने बताइएको छ। अमेरिकी अधिकारीका अनुसार कुश्नर र विटकफले आगामी चरणका रुस–युक्रेन शान्ति वार्तामा युरोपेली प्रतिनिधिहरूलाई समेत सहभागी गराउन पुटिनलाई आग्रह गर्नेछन्। अबु धाबी वार्तामा के भयो? मस्को भ्रमणअघि अमेरिकी, रुसी र युक्रेनी प्रतिनिधिहरूबीच संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबु धाबीमा दुई दिनसम्म छलफल भएको थियो। मंगलबार र बुधबार भएको उक्त वार्तामा अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेका थिए। वार्तामा कुश्नर, विटकफ र अमेरिकी युरोपेली कमान्डका प्रमुख जनरल एलेक्सस ग्रिन्केविच सहभागी थिए। प्रतिवेदनअनुसार लामो समयपछि अमेरिकी मध्यस्थताको उपस्थितिमा रुसी र युक्रेनी प्रतिनिधिहरू प्रत्यक्ष छलफलमा बसेका हुन्। प्रारम्भिक छलफल तनावपूर्ण बनेको थियो। करिब नौ महिनापछि प्रत्यक्ष संवादमा फर्किएका दुवै पक्षले विगतका घटनाबारे आ–आफ्ना असन्तुष्टि व्यक्त गरेका थिए। तर, अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले दुवै पक्षलाई वार्ताबाट आफ्ना देशका नेतासमक्ष प्रस्तुत गर्न सकिने विकल्पसहित बाहिरिनुपर्ने उद्देश्य सम्झाएका थिए। त्यसपछि छलफल क्रमशः रचनात्मक दिशातर्फ अघि बढेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। वार्ता सकिएपछि कुश्नरले छलफल कठिन रहेको बताएका थिए। यद्यपि, दुवै पक्षले आफ्ना धारणा प्रस्तुत गरेपछि वार्तामा केही सकारात्मक प्रगति भएको बताइएको छ। बन्दी साटासाटमा पनि समझदारी अबु धाबी वार्ताको एउटा महत्त्वपूर्ण उपलब्धिका रूपमा रुस र युक्रेनबीच युद्धबन्दी साटासाट गर्ने सहमतिलाई लिइएको छ। कुश्नर र युक्रेनी वार्ताकार डेभिड अराखामियाका अनुसार प्रस्तावित बन्दी साटासाट युद्ध सुरु भएयताकै सबैभन्दा ठूलो हुन सक्नेछ। तर, कति जना बन्दी साटासाट गरिने भन्ने अन्तिम संख्या भने पुटिन र युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँगको भेटपछि निर्धारण हुने अमेरिकी तथा युक्रेनी अधिकारीहरूले Axios लाई बताएका छन्। यस विषयमा अन्तिम संख्या र कार्यान्वयनको विस्तृत विवरण सार्वजनिक भइसकेको छैन। रुस र युरोपबीच नयाँ सुरक्षा संरचनाको प्रस्ताव वार्ताको अर्को महत्त्वपूर्ण विषय रुस र युरोपबीच सम्भावित नयाँ सुरक्षा संरचना निर्माण गर्नु रहेको छ। प्रतिवेदनअनुसार रुसी प्रतिनिधिहरूले सन् २०२१ मा तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनसमक्ष रुसको सुरक्षा चासोसम्बन्धी पत्र पठाइएको तर त्यसको उचित सम्बोधन नभएको तर्क गरेका थिए। रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्नुको पृष्ठभूमिमा आफ्नो सुरक्षा चासोसमेत रहेको धारणा प्रस्तुत गरेको थियो। त्यसको जवाफमा अमेरिकी प्रतिनिधिहरूले सन् २०२१ यताको अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थिति धेरै परिवर्तन भइसकेको भन्दै मस्कोलाई नयाँ प्रस्ताव तयार गर्न आग्रह गरेका थिए। अमेरिकी पक्षले रुसले आफ्ना सुरक्षा माग मात्र प्रस्तुत गरेर नपुग्ने स्पष्ट पारेको थियो। युरोपेली मुलुकहरूको सुरक्षा चिन्ता सम्बोधन गर्न र तनाव कम गर्न रुसले पनि कस्ता समान प्रकृतिका कदम चाल्न सक्छ भन्ने विषय प्रस्तावमा समेट्नुपर्ने अमेरिकी धारणा रहेको छ। अमेरिकी प्रशासनले युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौता र युरोप–रुसबीचको व्यापक सुरक्षा व्यवस्थालाई एकैसाथ वार्ताको प्रक्रियामा अघि बढाउन चाहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यद्यपि, नयाँ सुरक्षा व्यवस्थाको कार्यान्वयन भने युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौता भएपछि मात्र हुने अमेरिकी पक्षको सोच रहेको बताइएको छ। युरोपको सहभागिता किन महत्त्वपूर्ण? अमेरिकी पक्षले युरोपेली मुलुकहरूलाई शान्ति वार्तामा सहभागी गराउनुपर्नेमा जोड दिएको छ। युक्रेन युद्धको प्रभाव युरोपेली क्षेत्रको सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले युरोपलाई बाहिर राखेर दीर्घकालीन सुरक्षा समझदारी सम्भव नहुने अमेरिकी धारणा रहेको छ। यस विषयमा जर्मनी, बेलायत, फ्रान्स, इटाली, युरोपेली संघ र नेटोका वरिष्ठ कूटनीतिज्ञहरूलाई पनि वार्ताअघि र पछि जानकारी गराइएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। तर, मस्कोले शान्ति वार्तामा युरोपेली प्रतिनिधिहरूको सहभागिताप्रति अहिलेसम्म असहमति जनाउँदै आएको छ। अबु धाबी वार्ताको नेतृत्व गरेका रुसी राष्ट्रपति सल्लाहकार भ्लादिमिर मेडिन्स्कीले छलफलपछि युरोपेली नेताहरूको आलोचना गरेका थिए। उनले युक्रेनको समस्या एउटा सानो अस्थायी समाधानबाट मात्र टुंगिन नसक्ने संकेत गर्दै व्यापक सुरक्षा व्यवस्थाको आवश्यकता रहेको धारणा व्यक्त गरेका थिए। युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन डर लेयेनले भने युक्रेन युद्ध अन्त्य भएपछि मात्र युरोपले नयाँ सुरक्षा संरचनाबारे विचार गर्न सक्ने धारणा राखेकी थिइन्। यद्यपि, अबु धाबीमा उपस्थित युरोपेली अधिकारीहरूले युद्ध अन्त्य गर्ने वार्ता र व्यापक सुरक्षा संरचनासम्बन्धी छलफल समानान्तर रूपमा अघि बढाउन सहमति जनाएको दुई स्रोतलाई उद्धृत गर्दै Axios ले जनाएको छ। तर, युरोपको सुरक्षा व्यवस्थासम्बन्धी अन्तिम निर्णय युद्ध समाप्त भएपछि मात्र हुने उनीहरूको धारणा रहेको छ। अन्तिम शान्ति सम्झौता अझै टुंगिएको छैन अमेरिकी पहलमा कूटनीतिक छलफल अघि बढे पनि रुस र युक्रेनबीच युद्ध अन्त्य गर्ने अन्तिम सम्झौता भइसकेको छैन। त्यसैगरी, रुस र युरोपबीच नयाँ सुरक्षा संरचना निर्माण गर्ने प्रस्ताव पनि अहिले छलफल र वार्ताकै चरणमा छ। युक्रेन र रुस दुवैले भविष्यमा आफ्नो सुरक्षा कसरी सुनिश्चित हुने भन्ने विषयमा स्पष्टता खोजिरहेका छन्। अमेरिकी प्रशासनको बुझाइमा सुरक्षा प्रत्याभूति शान्ति सम्झौताको महत्त्वपूर्ण आधार हो। अमेरिकी पक्षले युरोप र युक्रेनको सहमतिबिना रुससँग कुनै सुरक्षा सम्झौता नगर्ने तथा युरोपको सुरक्षा निर्णयमा रुसलाई निषेधाधिकार नदिने स्पष्ट पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। कुश्नर र विटकफले मस्कोबाट डब्लिन पुगेर बिहीबार राति युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीसँग भेट गर्ने कार्यक्रम रहेको पनि प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यसैबीच, युरोपेली नेताहरूको डब्लिनमा हुने शिखर बैठकमा रुस–युरोप सुरक्षा संरचनाको प्रस्तावले महत्त्व पाउने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि, उक्त प्रस्तावप्रति युरोपेली कूटनीतिज्ञहरूबीच अझै मतभेद र अनुत्तरित प्रश्नहरू रहेको बताइएको छ। स्रोत: नेपाल न्यूज (Axios को प्रतिवेदनमा आधारित)