कार्तिक २५, २०८३
लामो समयदेखिको कूटनीतिक ध्रुव्रीकरण र गतिरोधबीच संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा रुस, युक्रेन र अमेरिकाबीच नयाँ चरणको त्रिपक्षीय वार्ता सुरु हुँदै छ। यसअघि यसवर्षको जनवरी र फेब्रुअरी महिनामा अमेरिकी मध्यस्थतामा भएका विभिन्न प्रयासहरूबाट कुनै पनि ठोस निष्कर्ष बाहिर आउन सकेको थिएन। त्यसैले अहिले हुन गइरहेको यो उच्चस्तरीय बैठलाई युद्धको अन्त्य र क्षेत्रीय शान्तिको दिशामा एक महत्त्वपूर्ण मोडका रूपमा हेरिएको छ।
अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विटकफले प्रस्ट्याए अनुसार यसपटकको संवादमा युद्धपछिको भरपर्दो सुरक्षा व्यवस्था, द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा तनाव न्यूनीकरण, मानवीय सहयोगको सुदृढीकरण र शान्ति बहालीका लागि चालिने आगामी ठोस कदमहरूबारे गहन छलफल हुनेछ। युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले यस वार्ताका लागि बलियो सुरक्षा ग्यारेन्टी, ऊर्जा पूर्वाधार क्षेत्रमा युद्धविरामको पालना, बन्दीहरूको आदानप्रदान तथा तीनै देशका शीर्ष नेतृत्वबीचको प्रत्यक्ष शिखर बैठकको तयारीलाई आफ्नो मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।
यद्यपि, युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलका तर्फबाट सहभागी सांसद दाभिड अराखामियाले कूटनीतिक जटिलताका कारण तत्कालै ठूलो र निर्णायक प्रगतिको हावा नचल्ने यथार्थ औँल्याएका छन्। तर, लामो अन्तरालपछि यस्तो त्रिपक्षीय संवाद पुनः सुचारु हुनु आफैँमा एउटा ठूलो र सकारात्मक उपलब्धि भएको उनको ठम्यााइ छ।
संयुक्त राज्य अमेरिका: अमेरिकाको तर्फबाट विशेष दूत स्टिभ विटकफ र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ज्वाइँ तथा वरिष्ठ सल्लाहकार जारेड कुस्नर प्रत्यक्ष रूपमा सहभागी हुनेछन्।
रुस: रुसी पक्षको नेतृत्व राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका विशेष सल्लाहकार भ्लादिमिर मेडिन्स्कीले गरेका छन् भने उनको नेतृत्वमा उच्चस्तरीय सैन्य तथा गुप्तचर अधिकारीहरूको टोली खटिएको छ।
युक्रेन: युक्रेनी प्रतिनिधिमण्डलको कमान वैदेशिक गुप्तचर सेवाका प्रमुख रुस्तेम उमेरोभले सम्हालेका छन्, जसलाई सहयोग गर्न सांसद अराखामिया लगायत कूटनीतिज्ञ र सैन्य विज्ञहरू उपस्थित छन्।
अबुधाबीमा हुन गइरहेको यस महत्त्वपूर्ण वार्ताअघि युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युरोपेली आयोगकी अध्यक्ष उर्सुला भोन देर लेयनसँग भेटवार्ता गरी साझा रणनीतिबारे गहिरो परामर्श गरेका थिए। युरोपेली संघले आफ्ना निकट सहयोगीहरूसँगै यस वार्ता प्रक्रियामा उपस्थिति जनाउने दृढता व्यक्त गरे पनि, सम्भावित शान्ति सम्झौताका प्रारूपहरूमा उनीहरूको औपचारिक भूमिका कस्तो हुनेछ भन्ने विषयमा अझै पूर्ण स्पष्टता आइसकेको छैन।
यसैबीच, रुसले भने यो त्रिपक्षीय वार्ता पूर्ण रूपमा युक्रेन, रुस र अमेरिकाबीच मात्र सीमित हुने कूटनीतिक अडान राख्दै आएको छ। कूटनीतिक विश्लेषक तथा 'युक्रेनी प्रिजम' का सुरक्षा अध्ययन निर्देशक हान्na शेलेस्टका अनुसार युरोपेली प्रतिनिधिहरूले बढीमा केवल 'पर्यवेक्षक' को सीमित भूमिका मात्र प्राप्त गर्न सक्नेछन् र रुसी प्रतिनिधिमण्डलले उनीहरूलाई वार्ताको मुख्य बहसमा बोल्ने अनुमति नदिने सम्भावना प्रबल छ।
यसै क्रममा बर्लिन भ्रमणका दौरान जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले युक्रेनलाई ७० अर्ब युरो आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउने युरोपेली संघको प्रतिबद्धता पुनरावृत्ति गरेका छन्। साथै, उनले युद्धलाई पूर्ण विराम दिनका लागि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनलाई थप गम्भीर बन्न जोडदार आह्वान समेत गरेका छन्। यद्यपि, भौगोलिक नियन्त्रण, सार्वभौमसत्ता र कडा सुरक्षा प्रत्याभूतिको विषयमा दुवै पक्षबीच गहिरो मताभेद कायमै रहेकाले कूटनीतिक प्रयासहरूले पूर्ण सफलता पाउन अझै धेरै कठिन परीक्षा पार गर्नुपर्ने देखिन्छ।