@चिरन्जिबी पाण्डे क्युबामा करिब ६७ वर्षपछि राजनीतिक परिवर्तन भई ‘स्वतन्त्र क्युबा’ स्थापना हुन सक्ने सम्भावनाबारे विश्वभर रहेका क्युबाली निर्वासित समुदायबीच व्यापक बहस सुरु भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हालै अमेरिका क्युबामा परिवर्तन ल्याउने विषयमा सक्रिय रूपमा काम गरिरहेको बताएकाे अभिव्यक्तिपछि यो विषयले थप चर्चा पाएको हो।अमेरिकामा बसोबास गर्ने क्युबाली मूलका नागरिक तथा राजनीतिक कार्यकर्ताहरूले लामो समयदेखि क्युबामा लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्था स्थापना हुनुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। उनीहरूका अनुसार दशकौँदेखि जारी एकदलीय शासन प्रणालीका कारण क्युबामा राजनीतिक स्वतन्त्रता, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र आर्थिक अवसर सीमित रहेको छ। ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्तिले भने उनीहरूमा नयाँ आशा पैदा गरेको बताइन्छ।सन् १९५९ मा फिदेल क्यास्ट्रोको नेतृत्वमा भएको क्युबाली क्रान्तिपछि क्युबामा कम्युनिस्ट शासन स्थापना भएको थियो। त्यसयता क्युबा कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा देश सञ्चालन हुँदै आएको छ। क्रान्तिपछि अमेरिका र क्युबाबीचको सम्बन्ध लामो समयसम्म तनावपूर्ण रहँदै आएको छ, जसमा आर्थिक प्रतिबन्ध, कूटनीतिक मतभेद र राजनीतिक आरोप–प्रत्यारोप प्रमुख रहेका छन्।विशेषगरी अमेरिकामा बस्ने क्युबाली निर्वासित समुदायले क्युबाको वर्तमान राजनीतिक संरचनालाई परिवर्तन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय दबाब आवश्यक रहेको बताउँदै आएका छन्। उनीहरूले क्युबामा बहुदलीय लोकतन्त्र, स्वतन्त्र निर्वाचन र नागरिक अधिकार सुनिश्चित हुनुपर्ने माग गर्दै विभिन्न अभियान सञ्चालन गरेका छन्।राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार क्युबामा कुनै ठूलो राजनीतिक परिवर्तन हुनका लागि आन्तरिक राजनीतिक परिस्थितिसँगै आर्थिक अवस्था, जनमत तथा अन्तर्राष्ट्रिय दबाबजस्ता विभिन्न पक्षहरूले भूमिका खेल्न सक्छन्। पछिल्ला वर्षहरूमा क्युबाले गम्भीर आर्थिक संकट, आपूर्ति समस्या र जनजीवनमा देखिएको कठिनाइको सामना गरिरहेको बताइन्छ। यसले पनि देशको राजनीतिक भविष्यबारे बहसलाई तीव्र बनाएको छ।यद्यपि क्युबाको वर्तमान सरकारले भने आफ्नो राजनीतिक प्रणालीलाई स्थिर र आवश्यक भन्दै आएको छ। सरकारी पक्षले बाह्य हस्तक्षेपलाई अस्वीकार गर्दै राष्ट्रिय सार्वभौमिकता र स्वतन्त्रता कायम राख्ने अडान दोहोर्‍याउँदै आएको छ।यसबीच अमेरिका र क्युबाबीचको सम्बन्ध आगामी दिनमा कस्तो मोड लिन्छ भन्ने विषय पनि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चासोको केन्द्र बनेको छ। ट्रम्प प्रशासनको नीतिले क्युबामाथिको दबाब बढाउन सक्ने अनुमान गरिए पनि यसको वास्तविक प्रभाव कस्तो पर्छ भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन। विश्वभर रहेका क्युबाली समुदायका लागि भने ‘स्वतन्त्र क्युबा’ को सम्भावना लामो समयदेखि आशा र राजनीतिक बहसको विषय रहँदै आएको छ। पछिल्लो अभिव्यक्तिपछि त्यो बहस फेरि एकपटक अन्तर्राष्ट्रिय ध्यानको केन्द्रमा पुगेको छ।