चैत्र ३०, २०८२
पात्रोमा २०८३ सालको पहिलो दिन झुल्किरहँदा, बितेको वर्ष २०८२ नेपाली इतिहासको एउटा यस्तो अध्याय बनेको छ, जसलाई आगामी कैयौँ दशकसम्म 'उथलपुथलको वर्ष' का रूपमा सम्झिनेछ। सतहमा हेर्दा यो वर्ष ठुला परिवर्तनको वर्ष देखियो, तर ती परिवर्तनका जराहरूमा निराशा, षड्यन्त्र र त्रासदीको गहिरो छाप छ।
२०८२ को सुरुआत भदौ २० को त्यो 'कालो दिन' बाट भयो, जब भर्चुअल संसारको #NepoBaby ट्रेन्डले सडकमा आगो बल्यो। वर्षौँदेखिको बेरोजगारी र भ्रष्टाचारविरुद्धको युवा आक्रोशलाई 'जेन्जी आन्दोलन' को नाम त दिइयो, तर त्यसको अवतरण भने रक्तपातपूर्ण रह्यो। मैतिघरदेखि बालकोटसम्म फैलिएको हिंसा र ऐतिहासिक संरचनाहरूको ध्वंसले केही नयाँ अनुहारलाई सत्ताको सिँढी त चढायो, तर सहिद भएका निर्दोष युवाहरूको रगतको मूल्यमा बनेको यो 'नयाँ व्यवस्था' माथि अझै प्रश्न चिन्ह खडा छ।
फागुन २१ को निर्वाचन र चैत १४ मा बालेन शाहको प्रधानमन्त्रीका रूपमा शपथ—यो दृश्य जति नाटकीय थियो, यसका पर्दा पछाडिका खेलाडीहरू उस्तै रहस्यमयी छन्।
अदृश्य शक्तिको व्यवस्थापन: दशकौँदेखि जरा गाडेका ओली, देउवा र प्रचण्ड जस्ता हस्तीहरूको एकैपटक भएको राजनीतिक अवसान केवल जनमत मात्र थियो कि कुनै 'ग्रान्ड डिजाइन'?
सुशीला कार्कीको संक्रमणकालीन बोझ: सर्वोच्च अदालतको प्रतिबन्धलाई चुनौती दिँदै अन्तरिम प्रधानमन्त्री बनेकी सुशीला कार्कीको कार्यकालले संवैधानिक संकटलाई मात्र निम्त्याएन, बरु शक्ति केन्द्रहरूबीचको दाउपेचलाई थप उदाङ्गो पारिदियो।
२०८२ ले नेपाली कूटनीतिको सबैभन्दा कमजोर अनुहार देखायो। असोज २८ मा हमासको कैदमा रहेका बिपिन जोशीको मृत्युको पुष्टि हुनु केवल एउटा दुखद खबर मात्र थिएन, यो राज्यले आफ्ना नागरिकलाई संरक्षण गर्न नसकेको प्रमाण थियो। 'लर्न एण्ड अर्न' कार्यक्रम मार्फत इजरायल पठाइएका विद्यार्थीको रक्षा गर्न नसक्नुले नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय साखमा ठुलो धक्का पुगेको छ।
सुनको मूल्यले ऐतिहासिक रेकर्ड कायम गरिरहँदा मध्यम र निम्न वर्गका नेपालीको ढाड भाँचिएको छ। सरकारी सूचकाङ्कले अर्थतन्त्र सुध्रिएको दाबी गरे पनि बजारमा माफियाहरूको कब्जा र 'आर्टिफिसियल सर्टेज' ले गर्दा आम जनताको चुल्हो बल्न गाह्रो भयो। २०८२ भरि नै नीतिगत भ्रष्टाचार र सीमित व्यापारिक घरानाको स्वार्थले अर्थतन्त्रलाई बन्धक बनाइराख्यो।
वर्षको अन्त्यतिर चैत २९ मा (अप्रिल १२, २०२६) संगीत साम्राज्ञी आशा भोस्लेको ९२ वर्षको उमेरमा भएको निधनले नेपाली कला र संगीत प्रेमीहरूलाई थप मर्माहत बनायो। नेपाली संगीतका कालजयी गीतहरूमा स्वर दिएकी भोस्लेको बिदाइसँगै संगीतको एउटा सुनौलो युगको अन्त्य भएको छ, जसले २०८२ को बिदाइलाई अझ धमिलो बनाइदियो।
२०८२ ले अनुहार त फेर्यो, तर प्रवृत्ति फेरिएन। जनताले सडकमा रगत बगाएर ल्याएको परिवर्तन अहिले 'सम्पत्ति छानबिन' र 'नयाँ' नाराहरूमा अल्झिएको छ। २०८३ मा प्रवेश गरिरहँदा प्रधानमन्त्री बालेन शाह नेतृत्वको सरकारमाथि एउटै ठुलो चुनौती छ— के यो व्यवस्था साँच्चै जनताको हो कि केही सीमित मानिसहरूको नयाँ षड्यन्त्र?
नयाँ वर्षको शुभकामना दिइरहँदा, २०८२ ले सिकाएको पाठ एउटै छ— सतर्कता विनाको परिवर्तन सधैँ जोखिमपूर्ण हुन्छ।
