जेष्ठ २४, २०८३
वासिङ्टन डीसी । विश्वकै प्रमुख तेल पारवहन मार्ग मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) मा अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव उत्कर्षमा पुगेको छ। अमेरिकी सेनाले आफ्नो जलक्षेत्रतर्फ अघि बढिरहेका इरानका चार वटा आक्रामक ड्रोनहरूलाई आकाशमै ध्वस्त पारेको दाबी गरेको छ।
ड्रोन खसालेको केही समयमै अमेरिकी वायुसेनाले जवाफी कारबाही गर्दै इरानका केही तटीय निगरानी रडार केन्द्रहरूमा समेत शक्तिशाली हवाई आक्रमण गरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले इरानमाथि आर्थिक तथा सैन्य दबाब तीव्र पारिरहेका बेला भएको यो भिडन्तले दुई देशबीचको नाजुक युद्धविरामलाई भंग गर्ने र खाडी क्षेत्रमा पुनः युद्ध ब्युँताउने आशंका बढाएको छ।
अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमाण्ड (CENTCOM) ले सामाजिक सञ्जालमार्फत आधिकारिक वक्तव्य जारी गर्दै भनेको छ, "यी आक्रमणकारी इरानी ड्रोनहरूले क्षेत्रीय समुद्री यातायात र अन्तर्राष्ट्रिय कार्गो जहाजहरूका लागि गम्भीर खतरा उत्पन्न गरेका थिए, जसका कारण आत्मरक्षाका लागि तिनलाई खसालियो।"
सेन्ट्रल कमाण्डका अनुसार भविष्यमा हुनसक्ने सम्भावित इरानी ड्रोन आक्रमणलाई निष्प्रभावी बनाउन जलडमरूमध्य नजिकैको एउटा टापुसहित विभिन्न तटीय क्षेत्रमा रहेका इरानी रडार केन्द्रहरूलाई निसाना बनाइएको हो।
यो सैन्य टकराव यसै साता इरानद्वारा कुवेतको मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा गरिएको घातक ड्रोन आक्रमणको प्रतिशोध स्वरूप भएको बताइएको छ। इरानी ड्रोनले कुवेत विमानस्थलको यात्रु टर्मिनलमा ठुलो क्षति पुर्याउनुका साथै एक जनाको मृत्यु र कयौँ घाइते भएका थिए, जसका कारण विमानस्थल केही समयका लागि पूर्ण रूपमा बन्द गर्नु परेको थियो।
ऊर्जा सङ्कट र ट्रम्पलाई राजनीतिक चुनौती: अमेरिकी नौसेनाले यतिबेला इरानी बन्दरगाहहरूमा कडा नाकाबन्दी गरिरहेको छ। विश्वको तेल तथा प्राकृतिक ग्यास आपूर्तिका लागि लाइफलाइन मानिने होर्मुज क्षेत्रमा इरानले पैदा गरेको अवरोधका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा इन्धनको मूल्य तीव्र रूपमा बढेको छ। यस महँगीले अमेरिकामा हुन गइरहेको मध्यावधि संसदीय निर्वाचन (Midterm Elections) अघि राष्ट्रपति ट्रम्पको रिपब्लिकन पार्टीलाई ठुलो राजनीतिक दबाब थपेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
युद्धको खतरा मडारिरहेका बेला अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने विस्कन्सिनमा आयोजित किसानहरूको एक कार्यक्रममा बोल्दै इरानसँगको अवस्था सकारात्मक दिशातर्फ गइरहेको दाबी गरेका छन्।
पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले भने, "हामी चाँडै इरानको मुद्दाबाट बाहिर निस्कनेछौँ। परिणाम चाहे सम्झौतामार्फत होस् या कडा सैन्य उपायमार्फत, त्यो निकै बलियो हुनेछ। कडा उपाय अपनाउन सायद हाम्रा लागि सजिलो हुन सक्छ, तर अन्ततः हामी नै सफल हुनेछौँ र मल तथा इन्धनको मूल्य फेरि केही महिनाअघिकै सस्तो स्तरमा झर्नेछ।"
एक अमेरिकी टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा बोल्दै ट्रम्पले अमेरिकी नाकाबन्दी र सैन्य कारबाहीका कारण इरान निकै कमजोर भइसकेको दाबी गरे। उनले इरानसँग अब कुल क्षमताको करिब २१ देखि २२ प्रतिशत मात्र मिसाइल भण्डार बाँकी रहेको भन्दै इरान अन्ततः घुँडा टेक्न र नयाँ सम्झौता गर्न बाध्य हुने जिकिर गरे।
यो सैन्य भिडन्तसँगै दुई देशबीच हुन लागेको शान्ति वार्ताको भविष्य समेत अन्योलमा परेको छ। अमेरिका र इरानका वार्ताकारहरूले एक साताअघि मात्रै जारी युद्धविरामलाई थप ६० दिनका लागि विस्तार गर्ने र इरानको आणविक कार्यक्रमबारे नयाँ वार्ता सुरु गर्ने प्रारम्भिक समझदारी (Draft Agreement) गरेका थिए। तर राष्ट्रपति ट्रम्पले उक्त सम्झौतामा केही कडा संशोधन माग गरेपछि इरानी अधिकारीहरू पछि हटेका छन्।
तनावकै बीच अमेरिकी नौसेनाले हिन्द महासागरमा इरानसँग सम्बन्धित अर्को एक प्रतिबन्धित तेल ट्याङ्करलाई आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको छ। इरानलाई तेल र ऊर्जा बिक्रीबाट हुने आम्दानी रोक्न अमेरिकाले यो कदम चालेको हो। साथै, वासिङ्टनले इरानको ऊर्जा क्षेत्रलाई पूर्ण रूपमा पङ्गु बनाउने उद्देश्यले इरानी तेल ओसारपसार गर्ने विभिन्न व्यक्ति, विदेशी कम्पनी र वित्तीय संस्थाहरूमाथि नयाँ कडा प्रतिबन्धहरूको समेत घोषणा गरेको छ।
