चैत्र २८, २०८२
वासिङ्टन डीसी अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलमार्गबाट गुज्रने जहाजहरूमा शुल्क लगाउने इरानको कुनै पनि प्रयासलाई वासिङ्टनले कडा रूपमा रोक्ने चेतावनी दिएका छन्। शनिबार जोइन्ट बेस एन्ड्रुजमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले उक्त जलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्र भएको र यसमा कसैको एकल अधिकार नचल्ने स्पष्ट पारे।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सको विदेश भ्रमण अगाडि पत्रकारहरूसँग बोल्दै ट्रम्पले इरानको कदमलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुन विपरित बताए। उनले भने:
"हामी इरानको यस्तो कदमलाई अनुमति दिने छैनौँ। यो अन्तर्राष्ट्रिय जलक्षेत्र हो। यदि उनीहरूले त्यसो गर्न खोजिरहेका छन् भने, हामी त्यो सफल हुन दिने छैनौँ।"
ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसल मार्फत पनि इरानको कडा आलोचना गरेका छन्। उनले इरानसँग विश्वलाई धम्की दिनु बाहेक अन्य कुनै विकल्प बाँकी नरहेको टिप्पणी गर्दै इरानी नेतृत्व 'फेक न्यूज' र 'जनसम्पर्क' (PR) मा मात्र सिपालु रहेको भन्दै व्यङ्ग्य गरे।
इरानको संसदीय राष्ट्रिय सुरक्षा आयोगका प्रमुख इब्राहिम अजिजीका अनुसार, एक नयाँ संसदीय प्रस्ताव मार्फत हर्मुज जलमार्ग प्रयोग गर्ने जहाजहरूले इरानी मुद्रा ‘रियाल’ मा पारवहन शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था गर्न खोजिएको छ।
उद्देश्य: सुरक्षा र दिगो विकासका लागि भनिएको यस योजनामा आवश्यकता परे ओमानसँग समेत सम्झौता गर्ने इरानको तयारी छ।
मुद्रा: इरानले डलरको विकल्पमा आफ्नै मुद्रा रियाललाई प्राथमिकता दिन खोजेको देखिन्छ।
हर्मुज जलमार्गलाई विश्वको "तेलको घाँटी" (Oil Chokepoint) मानिन्छ। यसको महत्त्वलाई निम्न बुँदामा बुझ्न सकिन्छ:
विशेषता विवरण तेल आपूर्ति विश्वको कुल तेल आपूर्तिको झण्डै २०% देखि ३०% यही मार्गबाट जान्छ। भौगोलिक स्थिति ओमान र इरानको बीचमा अवस्थित यो मार्गले फारसको खाडीलाई ओमानको खाडी र अरब सागरसँग जोड्छ। विश्वव्यापी प्रभाव यहाँ हुने सामान्य अवरोधले पनि विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य ह्वात्तै बढाउन सक्छ।यो नयाँ विवाद यस्तो समयमा उब्जिएको छ, जब अमेरिका र इरानबीच दुई हप्ताको तत्काल युद्धविराम सम्झौता भएको छ। पश्चिम एसियामा महिनौँदेखि जारी द्वन्द्व अन्त्यका लागि दुवै पक्ष वार्ताको तयारीमा रहेका बेला इरानको यो प्रस्तावले फेरि कूटनीतिक र सामरिक तनाव बढाएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस घटनालाई नजिकबाट नियालिरहेको छ, किनकि हर्मुज जलमार्गमा हुने कुनै पनि अवरोधले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा सीधा असर पार्ने निश्चित छ।
