जेष्ठ १३, २०८३
काठमाडौं ।
देशका सार्वजनिक संस्थानहरूको वित्तीय अवस्थामा सुधार आउँदा तिनीहरूको कुल सम्पत्ति एक वर्षको अवधिमा करिब पौने ३ खर्ब रुपैयाँले बढेको छ। सरकारी स्वामित्वमा रहेका वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेप र कर्जा परिचालनमा भएको उल्लेख्य वृद्धिका कारण सार्वजनिक संस्थानहरूको सम्पत्ति र दायित्व दुवै बढेको हो।
अर्थ मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको संस्थानहरूको वार्षिक स्थिति समीक्षा अनुसार, गत आर्थिक वर्ष (आव) २०८१/८२ सम्म आइपुग्दा यी संस्थाहरूको कुल सम्पत्ति ९.४९ प्रतिशतले बढेर ३२ खर्ब ६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो आव २०८०/८१ सम्म संस्थानहरूको कुल सम्पत्ति २९ खर्ब २८ अर्ब रुपैयाँ मात्र थियो।
गत आर्थिक वर्षको कुल ६१ खर्ब ७ अर्ब रुपैयाँको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) सँग तुलना गर्दा सार्वजनिक संस्थानहरूको सम्पत्ति अनुपात ५१.७३ प्रतिशत बराबर हुन आउँछ। अर्थ मन्त्रालयका अनुसार विश्व अर्थतन्त्रमा सार्वजनिक संस्थानहरूको सम्पत्ति अनुपात र नेपालको यो अनुपात लगभग समान रहेको छ।
मन्त्रालयले सरकारी वाणिज्य बैंकहरूमा निक्षेपको दायरा व्यापक रूपमा फराकिलो हुनु नै संस्थानहरूको सम्पत्ति तथा दायित्व वृद्धि हुनुको मुख्य कारण रहेको जनाएको छ।
गएको एक वर्षमा सार्वजनिक संस्थानहरूको वित्तीय सूचक मिश्रित तर सकारात्मक देखिएको छ। वासलात (Balance Sheet) का मुख्य सूचकहरू यस प्रकार छन्:
स्थिर सम्पत्ति (Fixed Assets): ४.४३ प्रतिशत (करिब ५७ अर्ब) ले बढेर १३ खर्ब ५० अर्ब ९० करोड ८३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। (अघिल्लो वर्ष: १२ खर्ब ९३ अर्ब)।
लगानी (Investment): ३२.६ प्रतिशतको उच्च वृद्धि सहित २ खर्ब ७९ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ कायम भएको छ।
नगद तथा बैंक मौज्दात: ३२.३९ प्रतिशतले बढेको छ भने कर्जा लगानीमा ११.७९ प्रतिशतको सुधार आएको छ।
चालु सम्पत्ति (Current Assets): यद्यपि, संस्थानहरूको चालु सम्पत्तिमा भने ३.५२ प्रतिशतको गिरावट आई ३ खर्ब ७७ अर्ब ११ करोड १८ लाख रुपैयाँमा खुम्चिएको छ।
संस्थानहरूको पूँजीगत आधार बलियो बन्दै जाँदा सञ्चित नाफामा निकै राम्रो सुधार देखिएको छ:
वित्तीय सूचक आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को अवस्था वार्षिक वृद्धि दर कुल चुक्ता पूँजी ४ खर्ब २८ अर्ब ३३ करोड ८३ लाख रुपैयाँ २.३८% सञ्चित नाफा १ खर्ब ५ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ २१.५१% सेयर लगानी (अग्रिम भुक्तानी) ९ अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ २.१६% मध्यम तथा दीर्घकालीन ऋण - १४.२८% अल्पकालीन दायित्व र निक्षेप - १०.९२%मन्त्रालयको निष्कर्ष: आव २०८१/८२ मा समग्र संस्थानहरूको चुक्ता पूँजी, कुल सम्पत्ति, लगानी, र नगद मौज्दातमा वृद्धि हुनु तर चालु सम्पत्ति घट्नुले सार्वजनिक संस्थानहरूको एकीकृत वासलात सूचक (Consolidated Balance Sheet Indicators) समग्र रूपमा सकारात्मक र उत्साहजनक दिशातिर गइरहेको संकेत गर्दछ।
