माघ १८, २०८२
काठमाडौँ | माघ १८, २०८२ विशेष प्रतिनिधि
छिमेकी मुलुक भारतको पश्चिम बंगालमा निपा (Nipah) भाइरसका नयाँ संक्रमित फेला परेपछि नेपालमा उच्च सतर्कता अपनाउन सुरु गरिएको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) र स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले यस भाइरसको अत्यधिक मृत्युदर र सहज विस्तारलाई मध्यनजर गर्दै 'उच्च जोखिम' को चेतावनी दिएका छन्।
चिकित्सकहरूका अनुसार निपा भाइरसको संक्रमण अन्य सामान्य भाइरसभन्दा निकै खतरनाक छ। यसको मृत्युदर ४० देखि ७० प्रतिशत सम्म रहेको छ। हालसम्म यसको कुनै ठोस खोप वा औषधि पत्ता नलागेकाले 'लक्षणका आधारमा गरिने उपचार' (Symptomatic Treatment) नै एकमात्र विकल्प रहेको छ। मस्तिष्कमा सिधै असर गर्ने र बिरामीलाई केही घण्टाभित्रै कोमामा पुर्याउन सक्ने भएकाले यसलाई जनस्वास्थ्यको गम्भीर चुनौती मानिएको छ।
यो एक 'जुनोटिक' रोग हो, जुन मुख्यतया 'फ्रुट ब्याट' (फलफूल खाने चमेरा) बाट मानिसमा सर्छ।
संक्रमणको माध्यम: चमेराले टोकेका फलफूल, चमेराको र्याल वा पिसाब मिसिएको खजुरको रस र संक्रमित बँदेलको सम्पर्कबाट यो सर्ने गर्दछ।
मानवीय विस्तार: संक्रमित व्यक्तिको थुक, सिँगान वा शारीरिक तरल पदार्थको माध्यमबाट यो तीव्र रूपमा अर्को व्यक्तिमा सर्न सक्छ।
भारतसँगको खुला सिमाना र नागरिकहरूको बाक्लो आवतजावतका कारण नेपालमा संक्रमण भित्रिने खतरा उच्च छ। यसलाई रोक्न सरकारले निम्न कदम चालेको छ:
हेल्थ डेस्क स्थापना: त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र भारतसँग जोडिएका प्रमुख नाकाहरूमा 'हेल्थ डेस्क' मार्फत शंकास्पद बिरामीको स्क्रिनिङ सुरु गरिएको छ।
आइसोलेसन वार्ड: देशभरका ठूला सरकारी र निजी अस्पतालहरूलाई सम्भावित बिरामीका लागि छुट्टै आइसोलेसन वार्ड तयार राख्न निर्देशन दिइएको छ।
प्रयोगशाला परीक्षण: कुनै पनि शंकास्पद नमुना देखिएमा तुरुन्त राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालामा पठाउन 'टेस्टिङ प्रोटोकल' जारी गरिएको छ।
सुरुमा सामान्य रुघाखोकी जस्तो देखिए पनि यसका लक्षणहरू निकै जटिल हुन्छन्:
उच्च ज्वरो आउने, टाउको र मांसपेशी दुख्ने।
श्वासप्रश्वासमा समस्या र फोक्सोमा संक्रमण।
मानसिक भ्रम (Confusion), शरीर काँप्ने (Seizures)।
२४ देखि ४८ घण्टाभित्र मस्तिष्क सुन्निएर बिरामी अचेत हुने।
स्वास्थ्य मन्त्रालयले सर्वसाधारणलाई नआत्तिन तर पूर्ण सतर्क रहन आग्रह गरेको छ।
"रुखबाट झरेका वा चरा-चमेराले टोकेका फलफूल झुक्किएर पनि नखानुहोस्। बजारबाट ल्याएका फलफूल राम्ररी धोएर मात्र सेवन गर्नुहोस्," स्वास्थ्य विज्ञहरू सुझाव दिन्छन्।
यसका साथै, साबुनपानीले नियमित हात धुने, भीडभाडमा मास्क लगाउने र बिरामी पशु वा व्यक्तिको सम्पर्कबाट टाढै रहनु नै यस घातक भाइरसबाट बच्ने उत्तम उपाय हो।
