माघ १८, २०८२
नयाँ दिल्ली / काठमाडौं | भारत सरकारले आर्थिक वर्ष २०२६/२७ को संघीय बजेट सार्वजनिक गरेसँगै भारतीय शेयर बजारमा ठुलो पहिरो गएको छ। अर्थमन्त्री निर्मला सीतारमणले संसदमा बजेट प्रस्तुत गरिरहँदा लगानीकर्ताहरूले नकारात्मक प्रतिक्रिया दिएपछि बजारमा तीव्र गिरावट आएको हो।
आइतबार सार्वजनिक बिदाको दिन भए पनि बजेटका लागि विशेष रूपमा खुला गरिएको बजारमा देखिएको यो हलचलले दक्षिण एशियाली क्षेत्रकै लगानीकर्तामा चिन्ता थपिदिएको छ।
बजेट भाषणको सुरुवात सकारात्मक देखिए पनि जब अर्थमन्त्रीले शेयर कारोबारमा लाग्ने करको दायरा विस्तार गरिन्, बजार एकाएक ओरालो लाग्यो।
सेन्सेक्स र निफ्टीमा गिरावट: कारोबारका क्रममा बम्बे स्टक एक्सचेन्जको सूचक 'सेन्सेक्स' झण्डै २,००० अंक र नेशनल स्टक एक्सचेन्जको 'निफ्टी' ५५० अंकसम्म घटेको थियो।
करको दोब्बर मार: अर्थमन्त्रीले फ्युचर्स ट्रेडिंगमा लाग्ने सुरक्षा कारोबार कर (STT) लाई ०.०२% बाट बढाएर ०.०५% पुर्याउने घोषणा गरिन्। साथै, विकल्प (Options) कारोबारमा पनि करको दर दोब्बरभन्दा बढी पारिएको छ।
मुख्य कुरा: यो कर नाफामा नभई कारोबारको कुल मूल्यमा लाग्ने भएकाले साना र ठुला दुवै प्रकारका 'ट्रेडर' हरूको लागत ह्वात्तै बढेको छ। विज्ञहरूका अनुसार सरकारले बजारमा भइरहेको अत्यधिक सट्टेबाजी रोक्न यस्तो कडा कदम चालेको हो।
नेपाल र भारतको अर्थतन्त्र घनिष्ठ रूपमा जोडिएकाले भारतको यो बजेटरी हलचलको पराकम्पन नेपालमा पनि महसुस हुने देखिएको छ।
नेप्सेमा मनोवैज्ञानिक त्रास: भारतीय शेयर बजार रातो हुनासाथ नेपाली लगानीकर्तामा पनि त्रास फैलने गरेको छ। भारतीय बजारको यो गिरावटले भोलिदेखि खुल्ने नेपालको शेयर बजार (NEPSE) मा पनि लगानीकर्ताको मनोबल कमजोर बनाउन सक्छ।
नीतिगत जोखिम: भारतले शेयर कारोबारमा कर बढाएपछि नेपाल सरकारले पनि राजस्व वृद्धिका लागि आगामी दिनमा यस्तै कठोर नीति अपनाउन सक्ने डर लगानीकर्ताहरूमा पैदा भएको छ।
आयातित महँगी: भारतमा उत्पादन लागत बढ्दा त्यहाँबाट आयात हुने सामानको मूल्य वृद्धि भई नेपालमा 'आयातित मुद्रास्फीति' बढ्ने खतरा रहन्छ।
सहायता र लगानी: भारतले बजेटमार्फत नेपालका लागि छुट्याउने अनुदान र जलविद्युत क्षेत्रमा हुने लगानीको प्रतिबद्धताले नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति र विकास निर्माणमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्नेछ।
भारतले आफ्नो वित्तीय बजारमा स्थिरता ल्याउन र राजस्व बढाउन चालेको यो कदमले अल्पकालीन रूपमा बजारमा ठुलो हलचल ल्याएको छ। यसले नेपाली बजारलाई प्रत्यक्ष प्राविधिक असर नगरे पनि आर्थिक र मनोवैज्ञानिक रूपमा सतर्क रहन संकेत गरेको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, भारतको यो बजेटले 'ट्रेडिङ' भन्दा 'दीर्घकालीन लगानी' लाई प्रोत्साहन गर्न खोजेको देखिन्छ। नेपाली लगानीकर्ताहरूले पनि अन्तर्राष्ट्रिय बजारको यो प्रवृत्तिलाई बुझेर संयमित हुन आवश्यक छ।
