२०८२ को ऐतिहासिक जनादेश र ‘बालेन-रवि’ को संयुक्त सरकार

फाल्गुन २७, २०८२

@एस.आचार्य ,काठमाडौँ नेपालको राजनीतिक इतिहासमा २०८२ साल एउटा महापरिवर्तनको वर्ष बनेको छ। पुराना दलहरूको दशकौँ लामो वर्चस्वलाई तोड्दै स्वतन्त्र र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को गठबन्धनले देशलाई नयाँ नेतृत्व प्रदान गरेको छ। निर्वाचन आयोगमा बुझाइएको १ियो जनाको विज्ञ टोली र बालेन शाहको नेतृत्वमा गठन हुन लागेको नयाँ सरकारका मुख्य आधारहरू यस प्रकार छन्: १. रास्वपाको आधार: ११० जनाको पूर्ण बन्दसूची रास्वपाले "जान्नेलाई छान्ने" नीति अनुसार आयोगमा बुझाएको ११० जनाको समावेशी नामावली नै यो जितको मेरुदण्ड बन्यो। जसमा समाजका प्रतिष्ठित विज्ञ र युवाहरूको बाहुल्यता छ: आदिवासी जनजाति (१-३२): १. राम लामा, २. खुस्बु सरकार श्रेष्ठ, ३. मिङमा ग्याबु शेर्पा, ४. मनोहर प्रधान, ५. ज्ञानेन्द्र मल्ल, ६. सुनिलभक्त श्रेष्ठ, ७. भूमि बहादुर गुरुङ, ८. विश्व राई, ९. आयुष मानन्धर, १०. सोम बहादुर लालचन, ११. मानकाजी श्रेष्ठ, १२. खर्क बहादुर बुढा, १३. मनोज राजवंशी, १४. बसुमाया तामाङ, १५. गंगा छन्त्याल, १६. सुम्निमा उदास, १७. अनुष्का श्रेष्ठ, १८. ओजस्वी शेरचन, १९. सिर्जना श्रेष्ठ, २०. रजनी श्रेष्ठ, २१. कुसुम महर्जन, २२. भूमिका श्रेष्ठ, २३. प्रमिला कुलुजु, २४. सुजाता तामाङ, २५. कृपा महर्जन, २६. एलिजा गुरुङ, २७. जिना विष्ट, २८. विष्णु कुमारी गुरुङ, २९. मीरा महर्जन, ३०. निर्मला खिम्दिङ, ३१. गीता सिक्राकार, ३२. उमा घले तामाङ। खस आर्य (३३-६५): ३३. रमेश प्रसाईँ, ३४. सुदिप ढकाल, ३५. प्रमोद न्यौपाने, ३६. प्रकाश बहादुर बोहरा, ३७. पवन शाही, ३८. प्रेम बहादुर बोहरा, ३९. चोला प्रसाद बस्याल, ४०. विमल कुमार तिवारी, ४१. टीका राम दाहाल, ४२. टेक बहादुर पोखरेल, ४३. जनक न्यौपाने, ४४. दिपक कुमार बोगटी, ४५. हरिश प्रसाद भट्ट, ४६. इच्छा राम कार्की, ४७. महेश्वर घिमिरे, ४८. प्रतिमा रावल, ४९. रचना खतिवडा खत्री, ५०. लिमा अधिकारी (आचार्य), ५१. विदुषी राणा, ५२. समिक्षा बास्कोटा, ५३. श्रद्धा कुवर क्षेत्री, ५४. टीका संग्रौला, ५५. क्रान्तिशिखा धिताल, ५६. आकृति अवस्थी, ५७. सृष्टी भट्टराई, ५८. मन्जु भुषाल, ५९. प्रभा कार्की, ६०. शोभा खनाल, ६१. रत्ना कुमारी थापा, ६२. जानु पौड्याल, ६३. प्रभा ढकाल, ६४. निना रेग्मी पोखरेल, ६५. शोभा कार्की। दलित (६६-८०): ६६. प्रकाश चन्द्र दर्जी, ६७. प्रकाश वि.क., ६८. रुपक घिमिरे, ६९. विजय जैरु, ७०. गोविन्द लुहार, ७१. अरविन्द कुमार राम, ७२. हिरालाल बादी, ७३. रीमा विश्वकर्मा, ७४. अमृता बिक, ७५. सीता बादी, ७६. स्मृति सेन्चुरी, ७७. सुष्मा स्वर्णकार, ७८. तारा विश्वकर्मा, ७९. खिमा विक, ८०. अनिता नेपाली। थारु (८१-८७): ८१. सुरेन्द्र चौधरी, ८२. प्रेम लाल चौधरी, ८३. गोविन्द बहादुर थारु, ८४. गीता चौधरी, ८५. उर्मिला चौधरी, ८६. पुष्पा कुमारी चौधरी, ८७. करिश्मा कठरिया। मधेशी (८८-१०५): ८८. पुरुषोतम सुप्रभात यादव, ८९. खगेन्द्र कर्ण, ९०. n९०. नन्दन यादव, ९१. राम प्रकाश महतो, ९२. देव नारायण मण्डल, ९३. उदय प्रकाश, ९४. अभिजित गुप्ता, ९५. पूनम कुमारी अग्रवाल, ९६. निशा मेहता, ९७. ललिता कुमारी, ९८. अंकिता ठाकुर, ९९. सरिता महतो, १००. कामिनी कुमारी, १०१. सुनिता कुमारी चौधरी, १०२. पूनम साह, १०३. प्रमिला कुमारी सिंह, १०४. जुली यादव, १०५. मञ्जु सिंह। मुस्लिम (१०६-११०): १०६. सैय्यद वकार अहमद शाह, १०७. मिर्जा राशिद बेग, १०८. समिना मिया, १०९. अफसाना बानू, ११०. गजाला शमीम मिकरानी। २. मन्त्रिपरिषद् गठन र 'जेन्टलमेन' सहमति निर्वाचनमा १२५ सिट सहितको स्पष्ट बहुमत आएपछि कुमार बेनको निवासमा भएको ४ घण्टा लामो छलफलले १८ सदस्यीय मन्त्रिमण्डलको खाका तयार पारेको छ। यसमा बाहिरको हल्लालाई चिर्दै बालेन र रवि लामिछानेबीच नेतृत्वका लागि ऐतिहासिक सहमति भएको छ। प्रस्तावित मन्त्रिपरिषद्का मुख्य नामहरू यस प्रकार छन्: * प्रधानमन्त्री: बालेन्द्र (बालेन) शाह (देशको कार्यकारी प्रमुख) * उपप्रधानमन्त्री तथा गृहमन्त्री: डोलप्रसाद (डिपी) अर्याल (पहिलो चरणमा, त्यसपछि डा. स्वर्णिम वाग्ले) * अर्थमन्त्री: डा. स्वर्णिम वाग्ले (आर्थिक सुधारका लागि) * स्वास्थ्यमन्त्री: डा. तोषिमा कार्की (स्वास्थ्य क्षेत्रको विज्ञ) * सामान्य प्रशासन मन्त्री: बिपिन आचार्य (शंकर पोखरेललाई पराजित गर्ने नेता) * भौतिक योजना मन्त्री: सागर ढकाल (प्रदिप ज्ञवालीलाई पराजित गर्ने युवा नेता) * शिक्षा मन्त्री: मनिष झा * कानुन मन्त्री: सोबिता गौतम र यज्ञमणि न्यौपाने * कृषि मन्त्री: हरि ढकाल (एमालेका सुरेन्द्र पाण्डेलाई पराजित गर्ने) * सहरी विकास मन्त्री: केपी खनाल * रक्षा मन्त्री: राजुनाथ पाण्डे (कुलमान घिसिङलाई पराजित गर्ने) * भूमिसुधार मन्त्री: डा. अमरेश कुमार सिंह (गगन थापालाई पराजित गर्ने) * वनमन्त्री: शुलभ खरेल (विष्णु पौडेललाई पराजित गर्ने) * युवा तथा खेलकुद मन्त्री: पुकार बम (काठमाडौँबाट निर्वाचित) * खानेपानी मन्त्री: सुदन गुरुङ * सूचना तथा सञ्चार मन्त्री: राजिव खत्री (महेश बस्नेतलाई पराजित गर्ने) * परराष्ट्र मन्त्री: डा. तारा प्रसाद जोशी (डडेलधुरामा कांग्रेसको गढ भत्काउने विजेता) * सभामुख र उपसभामुख: इन्दिरा राना र महावीर पुन (स्वतन्त्र सांसद) * राज्यमन्त्रीहरू: गृहमा पूर्व एआइजी विश्वराज पोखरेल र मोरङका गणेश कार्की। ३. १०० दिने 'मिसन डेलिभरी' (जनतालाई दिनुपर्ने परिणाम) नयाँ सरकारले पदभार सम्हालेको पहिलो १०० दिनभित्र जनताको दैनिक जीवनमा परिवर्तन ल्याउन निम्न ५ मुख्य बुँदाहरूमा काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ: * भ्रष्टाचारविरुद्ध निर्मम अभियान: विगतका सबै ठूला भ्रष्टाचार काण्डका फाइलहरू पुनः खोली शक्तिशाली छानबिन आयोगमार्फत दोषीलाई तत्काल कानुनी कठघरामा उभ्याउने। * सरकारी सेवामा 'लाइन मुक्त' प्रणाली: राहदानी (Passport), लाइसेन्स र नागरिकता लिन लाग्ने लाइनको शतप्रतिशत अन्त्य गर्ने। प्रविधिको प्रयोगबाट सरकारी सेवा घरदैलोमै पुर्याउने 'डिजिटल डेलिभरी' को सुरुवात गर्ने। * बजार नियन्त्रण र राहत: बिचौलियाको जालो भत्काएर किसानले उचित मूल्य पाउने र उपभोक्ताले सस्तोमा सामान पाउने गरी बजार अनुगमनलाई तीव्र पार्ने। * शिक्षा र स्वास्थ्यमा राज्यको उपस्थिति: सरकारी विद्यालयको शैक्षिक स्तर सुधार गर्ने र सरकारी अस्पतालमा ओपिडी तथा आकस्मिक सेवा पूर्ण रूपमा निःशुल्क र मर्यादित बनाउने। * युवा र रोजगारी: विदेशिएका युवाहरूलाई स्वदेश फर्काउन 'Startup' फन्डको परिचालन गर्ने र साना उद्योगमा बिना धितो ऋणको व्यवस्था गर्ने। ४. अबको अपेक्षा र आशा नेपाली जनताले यसपटक केवल व्यक्ति होइन, एउटा बलियो 'प्रणाली' रोजेका छन्। बालेन शाहको दृढ इच्छाशक्ति र रवि लामिछानेको सांगठनिक सामर्थ्यले गर्दा अबको ५ वर्षमा देशमा सुशासन कायम हुने, आर्थिक उन्नति हुने र अन्तर्राष्ट्रिय जगतमा नेपालको प्रतिष्ठा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। जनताले अब सिंहदरबारमा 'राजनीति' होइन 'काम' हुने विश्वास लिएका छन्। ५. संवैधानिक प्रक्रिया र सरकार गठनको प्रतीक्षा चुनावको नतिजा स्पष्ट भए पनि संवैधानिक प्रक्रियाका कारण नयाँ सरकार गठन हुन अझै केही दिन लाग्नेछ। निर्वाचन आयोगका सहायक प्रवक्ता कुलबहादुर जीसीका अनुसार आयोगले अन्तिम प्रतिवेदन तयार गरी राष्ट्रपतिलाई बुझाउन करिब एक साता लाग्नेछ। प्रतिवेदन प्राप्त भएलगत्तै राष्ट्रपतिले बहुमत प्राप्त दलको नेतालाई प्रधानमन्त्री नियुक्त गर्ने संवैधानिक बाटो खुल्नेछ। यो बीचको समयलाई नयाँ सरकारले आफ्नो कार्ययोजनाको अन्तिम तयारीका लागि प्रयोग गरिरहेको छ। निष्कर्ष: २०८२ को यो ऐतिहासिक मोडले नेपाललाई 'डिजिटल, पारदर्शी र समृद्ध' बनाउने दिशामा लैजानेछ। ११० जनाको विज्ञ टोली र बालेन-रवि जस्ता नेतृत्वले देशलाई सही बाटोमा हिँडाउनेमा आम नागरिक ढुक्क देखिएका छन्।  

सम्पर्कमा रहनुहोस्