@एस.आचार्य .दोहा/काठमाडौँ — विश्वको ऊर्जा सुरक्षामा ठूलो धक्का पुग्ने गरी कतारको रास लाफान (Ras Laffan) औद्योगिक सहरमा इरानले भीषण मिसाइल आक्रमण गरेको छ। मार्च १८ को राति भएको यस आक्रमणले विश्वकै ठूलो एलएनजी (LNG) निर्यात केन्द्रमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको छ, जसको पराकम्प नेपालसम्म पुग्ने देखिएको छ। घटनाको विवरण: के भयो कतारमा? कतार इनर्जी (QatarEnergy) का अनुसार इरानबाट प्रहार गरिएका पाँचवटा मिसाइलमध्ये एउटाले रास लाफानको मुख्य केन्द्रमा प्रहार गरेको थियो। यसबाट: * उत्पादनमा कटौती: कतारको कुल एलएनजी क्षमताको १७ प्रतिशत (१२.८ मिलियन टन प्रति वर्ष) हिस्सा पूर्ण रूपमा बन्द भएको छ। * विनाश: बहुचर्चित पर्ल जीटीएल (Pearl GTL) प्लान्ट ध्वस्त भएको छ भने १४ मध्ये २ वटा मुख्य उत्पादन केन्द्रहरू (Production Trains) पूर्ण रूपमा नष्ट भएका छन्। * मर्मत अवधि: यो क्षति यति विशाल छ कि यसलाई पुन: सञ्चालन गर्न ३ देखि ५ वर्ष लाग्ने अनुमान गरिएको छ। यसको निर्माण लागत मात्रै करिब २६ अर्ब डलर थियो। विश्व अर्थतन्त्र र 'ऊर्जा युद्ध' को खतरा यो आक्रमण इजरायलले इरानको साउथ पार्स (South Pars) ग्यास क्षेत्रमा गरेको प्रहारको बदला स्वरूप भएको मानिएको छ। यस घटनापछि: * युरोपमा ग्यासको मूल्य ३५ प्रतिशतले बढेको छ। * अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानलाई थप आक्रमण गरेमा 'पूर्ण विनाश' को चेतावनी दिएका छन्, जसले गर्दा खाडी क्षेत्रमा युद्ध झन् चर्किने डर पैदा भएको छ। 🇳🇵 नेपालमा यसको प्रत्यक्ष र परोक्ष असर कतारको यो संकटले नेपाली अर्थतन्त्र र जनजीवनमा पनि गम्भीर प्रभाव पार्ने निश्चित छ: १. खाना पकाउने ग्यास (LPG) र इन्धनको मूल्यवृद्धि: नेपालले आयात गर्ने ग्यास र इन्धनको ठूलो हिस्सा खाडी मुलुकबाटै आउँछ। कतारमा एलपीजी उत्पादनमा १३ प्रतिशतले गिरावट आएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य बढ्नेछ। यसले नेपालमा प्रति सिलिन्डर ग्यासको मूल्य र पेट्रोल-डिजेलको भाउ आकासिने खतरा छ। २. महँगीको नयाँ लहर: इन्धन महँगो हुँदा ढुवानी खर्च बढ्छ, जसको प्रत्यक्ष असर खाद्यान्न, तरकारी र अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा पर्छ। नेपाली उपभोक्ताहरूले फेरि एकपटक उच्च महँगीको सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ। ३. रेमिट्यान्स र रोजगारीमा संकट: कतारमा हजारौं नेपाली श्रमिकहरू कार्यरत छन्। यदि यो युद्ध फैलियो र कतारका औद्योगिक क्षेत्रहरू थप असुरक्षित भएमा, नेपालीहरूको रोजगारी र सुरक्षामा ठूलो चुनौती आउन सक्छ। यसले नेपाल भित्रिने विदेशी मुद्रा (रेमिट्यान्स) मा समेत धक्का पुर्‍याउन सक्छ। ४. ऊर्जा विकल्पको खोजी: ग्यासको अभाव र चर्को मूल्यबाट बच्न नेपालले अब आफ्नै स्वदेशी बिजुली (विद्युतीय चुलो) को प्रयोगलाई तीव्रता दिनु पर्ने दबाब बढेको छ। कतारमा भएको यो 'ऊर्जा युद्ध' ले विश्वलाई मात्र होइन, नेपाल जस्तो आयातमुखी देशलाई पनि "आर्थिक संकट र इन्धनको अभाव" तर्फ धकेल्न सक्छ।