@एस.आचार्य काठमाडौँ विश्वका प्रख्यात वित्तीय विश्लेषक तथा 'रिच ड्याड पुअर ड्याड' का लेखक रोबर्ट कियोसाकीले भर्खरै सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कले विश्व राजनीतिमा हलचल पैदा गरेको छ। उनका अनुसार, "सबैका लागि बन्द भनिएको 'स्ट्रेट अफ हर्मुज' (Strait of Hormuz) चीनका लागि भने खुला मात्र होइन, 'रेड कार्पेट' बिछ्याइएको अवस्थामा छ।" यस विषयलाई थप स्पष्ट पार्ने ५ मुख्य स्तम्भहरू यहाँ प्रस्तुत छन्: १. 'ब्ल्याक आउट' ट्र्याकिङ र गोप्य ओसारपसार कियोसाकीका अनुसार इरानले तेल पठाउँदा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग गरेर विश्वको आँखा छलीरहेको छ। धेरै चिनियाँ र इरानी जहाजहरूले आफ्नो AIS (Automatic Identification System) बन्द गरेर 'डार्क मोड' मा यात्रा गरिरहेका छन्। तर, 'ट्याङ्कर ट्र्याकर्स' (TankerTrackers) जस्ता फर्महरूले सेटलाइट इमेजमार्फत यी जहाजहरूले इरानबाट तेल बोकेर सिधै चीन पुर्‍याइरहेको पुष्टि गरेका छन्। २. 'मलाक्का डिलेमा' बाट मुक्ति चीनको सबैभन्दा ठूलो डर सधैं 'मलाक्का स्ट्रेट' (मलेसिया र सिङ्गापुरको बीचको साँघुरो जलमार्ग) रहँदै आएको छ। यदि अमेरिकाले त्यहाँ नाकाबन्दी गरिदिए चीनको अर्थतन्त्र ठप्प हुन्थ्यो। * CPEC को समाधान: चीनले पाकिस्तानको ग्वादर पोर्टदेखि चीनको सिनजियाङसम्म बनाएको सडक र रेलमार्ग (CPEC) ले यो जोखिम हटाएको छ। * कियोसाकी भन्छन्, "यो केवल सडक होइन, यो चीनको 'लाइफलाइन' हो। जब समुद्रमा युद्ध हुन्छ, चीनले जमिनबाट तेल ल्याउँछ।" ३. आर्थिक युद्ध र अमेरिकी डलरको संकट चीनले इरानसँग तेल किन्दा अमेरिकी डलरको सट्टा आफ्नै मुद्रा 'युआन' वा अन्य वस्तु विनिमय (Barter) गरिरहेको छ। * यसले गर्दा अमेरिकी डलरको विश्वव्यापी प्रभुत्व (Petrodollar) मा ठूलो धक्का पुगेको छ। * अमेरिकाले युद्धमा दैनिक ८९० मिलियन डलर खर्च गरिरहँदा चीनले सस्तो दरमा तेल पाएर आफ्नो औद्योगिक उत्पादन बढाइरहेको छ। ४. विश्व बजार र उपभोक्तामा परेको मार विश्वभरका देशहरूले आफ्नो आपत्कालीन तेल भण्डार (SPR) बाट तेल निकालिरहेका छन्। ४०० मिलियन ब्यारेल तेल बजारमा पठाइँदा पनि मूल्य नघट्नुको कारण माग र आपूर्तिको सन्तुलन चीन र इरानको हातमा हुनु हो। यसले गर्दा युरोप र दक्षिण एसियाली देशहरूमा महँगी चरम सीमामा पुग्ने निश्चित देखिएको छ। ५. नेपाल जस्ता देशमा पर्ने सम्भावित असर नेपाल जस्तो आयातमा आधारित अर्थतन्त्र भएको देशका लागि यो स्थिति घातक हुन सक्छ: * इन्धनको मूल्य: विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढ्दा नेपालमा पनि पेट्रोल, डिजेल र ग्यासको मूल्य आकासिनेछ। * महँगी: ढुवानी खर्च बढ्ने बित्तिकै दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्नेछ। * डलरको सञ्चिति: महँगो तेल किन्न नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा थप चाप पर्नेछ। निष्कर्ष रोबर्ट कियोसाकीको यो खुलासाले के देखाउँछ भने, वर्तमान युद्ध केवल जमिन र मिसाइलको मात्र होइन, यो ऊर्जा र रणनीतिक मार्गको कब्जा गर्ने ठूलो दाउपेच हो। इरानले ड्रोन र मिसाइलमार्फत विश्वको ध्यान मोडेर चीनलाई सुरक्षित रूपमा तेल पुर्‍याइरहेको छ। "चीनले युद्ध लडिरहेको छैन, उसले युद्धको तयारी गरिसकेको थियो र अहिले त्यसको फल भोगिरहेको छ।"