रिपोर्टर: सुनिल सिंह

काठमाडौं — United States Department of Defenseका अधिकारीहरूले इरानसँग सुरु भएको युद्धको पहिलो छ दिनमै अमेरिकाले ११ अर्ब ३० करोड अमेरिकी डलरभन्दा बढी खर्च गरेको जानकारी दिएका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार उक्त तथ्यांक मंगलबार क्यापिटल हिलमा अमेरिकी सांसदहरूलाई गरिएको गोप्य ब्रीफिङका क्रममा प्रस्तुत गरिएको हो।पेन्टागनका अधिकारीहरूका अनुसार प्रस्तुत गरिएको रकम वास्तविक खर्चभन्दा कम हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। प्रारम्भिक आक्रमणअघि सैनिक तयारी, हतियार र उपकरणको तैनाथी, सैनिक परिचालन तथा अन्य रसद व्यवस्थापनका धेरै खर्चहरू यो अनुमानमा समावेश नभएकाले युद्धको कुल खर्च अझै बढ्न सक्ने जनाइएको छ।यसअघि अमेरिकी संसदका सदस्यहरूलाई गरिएको अर्को ब्रीफिङमा युद्धको पहिलो दुई दिनमै करिब ५ अर्ब ६० करोड डलर बराबरका हतियार र गोलाबारुद प्रयोग भएको जानकारी दिइएको थियो। विश्लेषकहरूका अनुसार युद्ध सुरु भएको पहिलो १०० घण्टामा मात्रै करिब ३ अर्ब ७० करोड डलर खर्च भएको थियो, जुन दैनिक औसत करिब ८९ करोड डलर बराबर हो।युद्धको प्रारम्भिक चरणमा अमेरिकी सेनाले महँगा उच्च–सटीक हतियारहरू प्रयोग गरेको थियो। त्यसमा एजीएम–१५४ (AGM-154) जस्ता ग्लाइड बम पनि प्रयोग गरिएको बताइएको छ, जसको मूल्य प्रतिगोटा करिब ५ लाख ७८ हजारदेखि ८ लाख ३६ हजार अमेरिकी डलरसम्म पर्ने अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था Reutersले जनाएको छ।युद्ध खर्च तीव्र रूपमा बढ्न थालेपछि अमेरिकी सैन्य योजनाकारहरूले अब तुलनात्मक रूपमा सस्तो हतियार प्रयोग गर्ने रणनीति पनि विचार गरिरहेका छन्। त्यसमध्ये संयुक्त प्रत्यक्ष आक्रमण गोलाबारुद (JDAM) प्रणाली प्रयोग गर्ने विकल्प रहेको बताइएको छ। यसमा प्रयोग हुने सानो वारहेडको मूल्य करिब १ हजार डलर र मार्गदर्शन किटको मूल्य करिब ३८ हजार डलर पर्ने भएकाले यो अन्य सटीक बमभन्दा सस्तो मानिन्छ।युद्धको खर्च बढ्दै जाँदा अमेरिकी संसदमा थप सैन्य बजेटबारे बहस पनि सुरु भएको छ। केही अधिकारीहरूले ह्वाइट हाउसले युद्ध अभियान जारी राख्न थप ५० अर्ब डलरसम्म बजेट माग गर्न सक्ने संकेत दिएका छन्। तर रिपब्लिकन र डेमोक्रेट दुवै दलका केही सांसदहरूले युद्धको उद्देश्य, अवधि र अन्त्यबारे स्पष्ट जानकारी नदिइकन थप बजेट स्वीकृत गर्न हिचकिचाहट देखाएका छन्।अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trumpले भने युद्धमा अमेरिका अग्रता लिइसकेको दाबी गरेका छन्। उनले इरानसँगको द्वन्द्व पूर्ण रूपमा समाधान नहुँदासम्म अमेरिकी सेना सैन्य कारबाही जारी राख्ने बताएका छन्।फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र Israelले संयुक्त रूपमा Iranमाथि हवाई आक्रमण गरेपछि मध्यपूर्व क्षेत्रमा द्वन्द्व तीव्र भएको थियो। त्यसपछि क्षेत्रीय तनाव बढ्दै गएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार हालसम्म करिब दुई हजार मानिसको ज्यान गएको छ, जसमा अधिकांश इरान र Lebanonका सर्वसाधारण रहेका छन्।रिपोर्टहरूका अनुसार द्वन्द्वका क्रममा इरानका सर्वोच्च नेता Ali Khameneiसहित केही उच्च अधिकारी मारिएको दाबी पनि गरिएको छ। त्यसको प्रत्युत्तरमा इरानले मध्यपूर्वमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई लक्षित गर्दै आक्रमण गरिरहेको बताइएको छ, जसले द्वन्द्व अझ व्यापक क्षेत्रीय युद्धमा परिणत हुने जोखिम बढाएको छ।

चलिरहेको युद्धले विश्व ऊर्जा बजार र अन्तर्राष्ट्रिय यातायात प्रणालीमा पनि असर पार्न थालेको छ। द्वन्द्व लम्बिँदै गएमा यसको आर्थिक र भूराजनीतिक प्रभाव विश्वव्यापी रूपमा अझ गम्भीर बन्न सक्ने विश्लेषकहरूले चेतावनी दिएका छन्।