चैत्र ९, २०८२
✍️ सुनिल सिंह
लण्डन/दोहा/दुबई – अमेरिका–इजरायल–इरानबीच जारी युद्ध तेस्रो सातामा प्रवेश गर्दा खाडी क्षेत्रका एयरलाइन्सहरू अभूतपूर्व संकटसँग जुधिरहेका छन्। प्रमुख हवाई मार्गहरू बन्द भएपछि अन्तर्राष्ट्रिय उडान प्रणाली नै प्रभावित भएको छ, जसले उड्डयन उद्योगलाई महामारीपछि कै सबैभन्दा ठूलो चुनौतीमा धकेलेको छ।
फेब्रुअरी २८ को बिहानसम्म खाडी क्षेत्रको हवाई यातायात सामान्य अवस्थामा थियो। Strait of Hormuz आसपासबाट एसिया–युरोप उडानहरू नियमित रूपमा सञ्चालन भइरहेका थिए।तर तेहरानमा विस्फोटको खबर आएलगत्तै दृश्य पूर्ण रूपमा बदलियो। उडिरहेका विमानहरू अचानक मार्ग परिवर्तन गर्दै छरिए — मानौं गोली लागेपछि उडेको चराको समूहजस्तै।
केही घण्टामै:
इरानी आकाश पूर्ण रूपमा खाली भयो विमानहरू बहराइन, कतार, अबुधाबी र दुबईमाथि घुम्न थाले नयाँ वैकल्पिक मार्गहरू ओमान र रेड सागरतर्फ मोडिएQatar Airways, Emirates र Etihad Airways जस्ता प्रमुख एयरलाइन्सहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन्।
धेरै उडानहरू रद्द भए केही उडानहरू घण्टौं घुमेर फर्किए यात्रुहरू बीचमै फर्कन बाध्य भएउदाहरणका लागि, दुबईबाट तेलअभिभ जाँदै गरेको एउटा उडान जर्डन पुगेर पुनः दुबई फर्कनुपरेको थियो।
विशेषज्ञहरूका अनुसार, एयरलाइन्सहरू अहिले “आम्दानी बिना खर्च” को अवस्थाबाट गुज्रिरहेका छन्:
विमान पार्किङ खर्च चालक दल (crew) तलब लिज र ऋणको ब्याज बीमा खर्चयद्यपि इन्धन र केही शुल्कमा बचत भए पनि समग्रमा घाटा अत्यधिक रहेको छ।
खाडी देशहरूबीचको सहकार्यले केही हदसम्म संकट व्यवस्थापन गर्न सहयोग गरेको छ।
साउदी अरब र ओमानले वैकल्पिक मार्ग उपलब्ध गराए क्षेत्रीय एयरपोर्टहरूले अन्य देशका उडानहरूलाई स्थान दिए नियामक निकायहरूले समन्वय बढाएविशेषज्ञहरूका अनुसार, यही सहकार्यले उड्डयन प्रणालीलाई पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुनबाट जोगाएको छ।
खाडी एयरलाइन्स घट्दा अन्य देशका एयरलाइन्स सक्रिय भएका छन्। उदाहरणका लागि:
भारतका एयरलाइन्सहरूले थप उडान सञ्चालन गरे क्षेत्रीय साना एयरपोर्टहरू प्रयोगमा आएयुद्ध जारी रहेकाले जोखिम अझै उच्च छ:
ड्रोन आक्रमणले दुबई एयरपोर्ट नजिक आगलागी सैन्य विमानहरूको गतिविधि तीव्र आकाशमार्ग अझै पूर्ण रूपमा सुरक्षित छैनकेही एयरलाइन्सहरूले पुनः सीमित उडान सुरु गरेका छन्।
Emirates ले बिस्तारै सेवा पुनः सुरु गरिरहेको छ, तर पूर्ण सञ्चालन अझै टाढा देखिन्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, खाडी एयरलाइन्सहरू अहिले:
सरकारी समर्थन क्षेत्रीय सहकार्य वैकल्पिक मार्गको भरमा टिकिरहेका छन्।
तर यदि युद्ध लम्बियो भने:
उड्डयन उद्योगमा ठूलो आर्थिक संकट टिकट मूल्य वृद्धि केही एयरलाइन्स बन्द हुने जोखिमबढ्ने निश्चित देखिन्छ।
