@सुनिल सिंह काठमाडौँ —

नेपाली राजनीतिमा पछिल्ला दिनहरूमा एउटा गम्भीर बहस सतहमा आएको छ— के जनप्रिय र सुधारमुखी व्यक्तिहरू सत्ता र दलगत राजनीतिका कारण क्रमशः ‘खलनायक’ बनाइँदै छन्? यही बहसको केन्द्रमा अहिले कुलमान घिसिङ र काठमाडौँ महानगरपालिकाका मेयर बालेन शाह परेका छन्।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्व कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङलाई लामो समयसम्म ‘लोडसेडिङ अन्त्य गर्ने नायक’का रूपमा हेरिँदै आएको थियो। तर पछिल्लो समय उनीमाथि उठाइएका आरोप, आलोचना र राजनीतिक टिप्पणीहरूले उनको छवि धुमिल पार्ने प्रयास भइरहेको भन्दै सामाजिक सञ्जाल र नागरिक वृत्तमा तीव्र असन्तुष्टि देखिएको छ। आलोचकहरूका अनुसार राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) सँग जोडिएका केही राजनीतिक धारणा र अभिव्यक्तिहरूले कुलमान घिसिङलाई योजनाबद्ध रूपमा ‘खलनायक’को भूमिकामा उभ्याउने प्रयास गरेको देखिन्छ।राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्, कुलमान घिसिङको विषय केवल व्यक्ति विशेषको आलोचनामा सीमित छैन, यो प्रणालीसँग जुध्ने व्यक्तिहरूको नियति को संकेत पनि हो। “जब कोही व्यक्ति लोकप्रिय हुन्छ, संस्थागत कमजोरीहरू उजागर गर्छ र जनताको समर्थन पाउँछ, तब ऊ दलगत राजनीतिका लागि असहज पात्र बन्छ,” एक विश्लेषकले बताए।यही सन्दर्भमा अब बालेन शाह को नाम जोडिन थालेको छ। काठमाडौँ महानगरपालिकामा अनधिकृत संरचना हटाउने अभियान, कर प्रणाली सुधार, र प्रशासनिक अनुशासनमा कडाइ गरेपछि बालेन शाह पनि विवाद र प्रशंसाको केन्द्रमा छन्। समर्थकहरू उनलाई निडर सुधारक मान्छन् भने आलोचकहरू उनको कार्यशैलीलाई लिएर प्रश्न उठाइरहेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको वाक्य—
“कुलमान घिसिङलाई राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले खलनायक बनायो, अब बालेन शाहको पालो।”
ले यही डरलाई प्रतिबिम्बित गर्छ। अर्थात्, आज कुलमान घिसिङ, भोलि बालेन शाह— र त्यसपछि अरू को? राजनीतिक दलहरू सधैं परिवर्तन र सुशासनको कुरा गर्छन्। तर व्यवहारमा, दलको नियन्त्रणभन्दा बाहिर उभिने, स्वतन्त्र छवि बनाउने र जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने पात्रहरू दलका लागि चुनौती बन्छन्। यही कारण उनीहरूलाई कहिले नायकबाट खलनायक बनाइन्छ, कहिले विवादको घेरामा पारिन्छ।

यस अवस्थाले नेपाली लोकतन्त्रमा एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—
के नेपालमा काम गर्नेभन्दा लाइन मिलाउनेहरू सुरक्षित छन्?
के लोकप्रियता आफैंमा अपराध बन्दै गएको छ?

नागरिक समाजका अगुवाहरू भन्छन्, यदि यस्ता प्रवृत्ति बढ्दै गयो भने भविष्यमा सक्षम, इमानदार र परिणाममुखी व्यक्तिहरू सार्वजनिक जिम्मेवारी लिन डराउन सक्छन्। “नायकलाई खलनायक बनाउने संस्कृति लोकतन्त्रका लागि खतरनाक हुन्छ,” एक नागरिक अभियन्ताले चेतावनी दिए।अन्ततः प्रश्न बालेन शाहको मात्र होइन, समग्र राजनीतिक संस्कृतिको हो। कुलमान घिसिङपछि अब बालेन शाह पनि त्यही बाटोमा धकेलिन्छन् कि जनदबाब र चेतनाले यो चक्र तोडिन्छ— यसको उत्तर आउने दिनहरूले दिनेछन्।