असार ४, २०८३
परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल मित्रराष्ट्र जनवादी गणतन्त्र चीनको चार दिने औपचारिक भ्रमण सम्पन्न गरी बुधबार स्वदेश फर्किएका छन् । चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी केन्द्रीय समितिका राजनीतिक ब्युरो सदस्य तथा विदेश मामिला मन्त्री वाङ यीको मैत्रीपूर्ण निमन्त्रणामा मन्त्री खनाल आइतबार बेइजिङ प्रस्थान गरेका थिए ।
भ्रमणका क्रममा नेपाल र चीनबीच द्विपक्षीय सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने तथा विगतमा भएका सहमति एवं परियोजनाहरूको शीघ्र कार्यान्वयन गर्ने विषयमा महत्त्वपूर्ण प्रतिबद्धताहरू व्यक्त भएका छन् ।
भ्रमणको मुख्य एजेन्डाअन्तर्गत सोमबार परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यीबीच बेइजिङमा प्रतिनिधिमण्डलस्तरीय गहन वार्ता भएको थियो । परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा जारी प्रेस विज्ञप्तिका अनुसार उक्त अवसरमा नेपाल–चीन द्विपक्षीय सम्बन्धका सबै आयामहरूमा उपलब्धिमूलक छलफल भएको छ ।
वार्ताका क्रममा नेपालका तर्फबाट 'एक चीन सिद्धान्त' प्रति रहिआएको दृढ प्रतिबद्धता दोहोर्याउँदै नेपाली भूमिलाई चीनको हितविरुद्ध प्रयोग हुन नदिइने स्पष्ट पारिएको छ । प्रत्युत्तरमा चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङले नेपालको सार्वभौमिकता, भौगोलिक अखण्डता र स्वतन्त्रताप्रति चीन सरकारको अविचलित समर्थन रहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । साथै, वर्तमान नेपाल सरकारले निर्दिष्ट गरेका सुशासन तथा आर्थिक विकासका प्राथमिकताहरूमा चीनको पूर्ण सहयोग रहने विश्वास चिनियाँ पक्षले दिलाएको छ ।
दुवै पक्षबीच पारस्परिक सम्मान र एकअर्काका प्राथमिकता एवं संवेदनशीलतालाई आत्मसात् गर्दै विविध क्षेत्रमा सहयोग विस्तार गर्ने सहमति भएको छ । विशेषगरी निम्नलिखित क्षेत्रहरूमा सहकार्य बढाउने विषयमा गहन विचार-विमर्श भएको मन्त्रालयले जनाएको छ:
पूर्वाधार र कनेक्टिभिटी: क्रस-बर्डर कनेक्टिभिटी, सडक सञ्जाल र सीमा व्यवस्थापन ।
ऊर्जा र व्यापार: ऊर्जा क्षेत्रमा सहकार्य, पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास अन्वेषण र व्यापार सन्तुलन ।
कृषि र प्रविधि: कृषि क्षेत्रको आधुनिकीकरण, रासायनिक मलको आपूर्ति र प्रविधि हस्तान्तरण ।
डिजिटलाइजेसन र पर्यटन: सूचना प्रविधि (IT), डिजिटल पूर्वाधार निर्माण र पर्यटन प्रवर्द्धन ।
बैठकमा विगतमा सहमति भइसकेका तर कार्यान्वयनमा ढिलाइ भएका द्विपक्षीय कार्यक्रम तथा आयोजनाहरूलाई शीघ्र गति दिने प्रतिबद्धता समेत व्यक्त गरिएको छ ।
बेइजिङमा रहँदा मन्त्री खनालले चीनको राजनीतिक नेतृत्वसँग शृङ्खलाबद्ध भेटघाट गरेका थिए । सोमबार नै उनले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको केन्द्रीय समितिको अन्तर्राष्ट्रिय विभाग प्रमुख लिउ हाइसिङसँग भेटवार्ता गरे । सो अवसरमा दुई देशबीचको राजनीतिक तथा अन्तर-दलीय सम्बन्ध सुदृढीकरण गर्ने सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो ।
यसैगरी, मङ्गलबार मन्त्री खनाल र चिनियाँ जनराजनीतिक परामर्श सम्मेलन (CPPCC) को राष्ट्रिय समितिका अध्यक्ष वाङ हुनिङबीच शिष्टाचार भेटघाट भयो । भेटमा प्राथमिकताका क्षेत्रहरूमा दीर्घकालीन सहकार्य प्रवर्द्धन गर्नेबारे दुवै नेताहरू सहमत भएका थिए ।
भ्रमणकै दौरान बेइजिङस्थित नेपाली राजदूतावासद्वारा आयोजित विशेष लगानी सम्मेलनमा परराष्ट्रमन्त्री खनाल सहभागी भए । चिनियाँ व्यवसायी, उद्यमी र लगानीकर्ताहरूको बाक्लो उपस्थिति रहेको उक्त कार्यक्रममा नेपाल लगानी बोर्डका प्रतिनिधिहरूले नेपालमा लगानीका सम्भावनाबारे विस्तृत प्रस्तुतीकरण गरेका थिए ।
सम्मेलनलाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री खनालले नेपालमा विद्यमान जनसांख्यिकीय सामर्थ्य र आर्थिक सम्भावनाबारे प्रकाश पारे । उनले नेपाल सरकार विदेशी लगानीकर्ताका लागि व्यवसायमैत्री वातावरण निर्माण गर्न प्रतिबद्ध रहेको आश्वस्त पार्दै चिनियाँ पुँजी र प्रविधिलाई नेपालमा स्वागत गर्न आतुर रहेको बताए ।
साँस्कृतिक कूटनीतिअन्तर्गत मन्त्री खनालले बेइजिङस्थित ऐतिहासिक मियाओयिङ मन्दिरमा रहेको श्वेत स्तूपको अवलोकन गरे । नेपाली राष्ट्रिय विभूति अरनिकोद्वारा डिजाइन गरिएको उक्त स्तूप नेपाल-चीन प्राचीन सांस्कृतिक र जनस्तरको सम्बन्धको जीवन्त प्रतीकका रूपमा रहिआएको छ ।
यसका साथै, उनले ‘चाइनिज एकेडेमी अफ साइन्स’ अन्तर्गतको ‘इन्स्टीट्युट अफ टिबेटियन प्लाटो रिसर्च’ को भ्रमण गरी त्रिभुवन विश्वविद्यालय लगायतका नेपाली संस्थाहरूसँग भइरहेको वैज्ञानिक सहकार्यबारे जानकारी लिए । विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा नेपालको क्षमता विकासका लागि चीनको पहिलो हाइ-टेक पार्क ‘झोङग्वानछुन विज्ञान पार्क’ को समेत मन्त्री खनालले निरीक्षण गरेका थिए ।
परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार मन्त्री खनालको यस चार दिने व्यस्त भ्रमणले छिमेकी मुलुक चीनसँगको मैत्रीपूर्ण र बहुआयामिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउँदै नेपाल सरकारको आर्थिक तथा विकास कूटनीति प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्य हासिल गर्न महत्त्वपूर्ण सहयोग पुर्याएको छ ।
