असार २, २०८३
अमेरिका र इरानबिच भएको हालैको नाटकीय युद्धविराम सम्झौता इस्राएलका प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूका लागि गम्भीर राजनीतिक चुनौती बनेर उभिएको छ। यस सम्झौताले नेतन्याहूको दशकौँ लामो राजनीतिक करियरका मुख्य आधारहरूलाई हल्लाइदिएको मात्र छैन, उनलाई राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी अभूतपूर्व दुविधामा समेत धकेलेको छ।
आफूलाई अमेरिकासँग अत्यन्त निकट सम्बन्ध भएको र अमेरिकी राजनीतिमा बलियो प्रभाव राख्ने विश्वनेताका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएका नेतन्याहूले यस पटक वासिङ्टनबाटै ठुलो उपेक्षा र सार्वजनिक आलोचना खेप्नुपरेको छ। इरानलाई इस्राएलको अस्तित्वकै लागि सबैभन्दा ठुलो खतरा भन्दै आएका नेतन्याहूका लागि इरान तुलनात्मक रूपमा बलियो र सुरक्षित देखिने गरी युद्ध अन्त्य हुनु रणनीतिक रूपमा ठुलो झट्का मानिएको छ।
केही महिनापछि नै इस्राएलमा आम निर्वाचन हुँदैछ। यस्तो संवेदनशील समयमा अमेरिका र इरान दुवैले इस्राएललाई लेबनानमा हिजबुल्लाहमाथि भइरहेको सैन्य कारबाही पूर्ण रूपमा रोक्न दबाब दिइरहेका छन्।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले त बेरुतमाथि भएको पछिल्लो इस्राएली आक्रमणको समयलाई लिएर नेतन्याहूको तीव्र आलोचना गरेका छन्। सम्झौता हुनु ठिक अघि भएको उक्त सैन्य सञ्चालनलाई लिएर ट्रम्पले नेतन्याहूसँग 'विवेकको अभाव' रहेको भन्दै सार्वजनिक रूपमै आक्रोश पोखेका थिए। यस घटनाले निर्वाचनको मुखमा इस्राएलभित्र नेतन्याहूका प्रतिस्पर्धी र सञ्चारमाध्यमहरूलाई बलियो हतियार सुम्पिएको छ।
सोमबार इस्राएली संसद् 'कनेसेट' (Knesset) मा बोल्दै विपक्षी नेता याएर लापिडले प्रधानमन्त्री नेतन्याहूसँग अब केवल दुईवटा कठिन विकल्प मात्र बाँकी रहेको दाबी गरे।
विपक्षी नेता याएर लापिडको भनाइ:
"नेतन्याहूसँग अब कि त हाम्रो सबैभन्दा ठुलो र महत्त्वपूर्ण सहयोगी अमेरिका सुनिश्चित टकरावमा जानुपर्ने विकल्प छ—जसले इस्राएललाई दीर्घकालीन हानि पुर्याउनेछ, कि त इस्राएलको राष्ट्रिय सुरक्षा स्वार्थमा सम्झौता गर्नुपर्नेछ।"
नेतन्याहूमाथि आफ्नै सत्ता गठबन्धनभित्रका कट्टर दक्षिणपन्थीहरूले दबाब बढाएका छन्। इरानले युद्धविराममा ‘लेबनानलगायत सबै मोर्चामा सैन्य कारबाही रोक्नुपर्ने’ सर्त समावेश गराएपछि इस्राएली दक्षिणपन्थीहरू क्रुद्ध भएका हुन्।
इतामार बेन ग्विर (राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री): उनले सामाजिक सञ्जालमा स्पष्ट लेखेका छन्, "हामी ट्रम्पको सम्झौताबाट बाँधिएका छैनौँ। हाम्रो सुरक्षा सुनिश्चित नगर्ने कुनै पनि सम्झौता हामीलाई स्वीकार्य छैन।"
एरियल कल्नर (सांसद, लिकुड पार्टी): उनले इस्राएलले आफ्नो सुरक्षा आवश्यकताअनुसार सैन्य कारबाही जारी राख्ने चेतावनी दिएका छन्।
यसैबिच, पूर्व मोसाद अधिकारी तथा इरान मामिलाकी विज्ञ सिमा साइनले लेबनानको राजनीतिमा इरानको प्रभाव कायम रहने गरी अमेरिकाले यो सम्झौता किन स्वीकार गर्यो भन्ने बुझ्न कठिन भएको बताएकी छन्। यस सम्झौताबाट इस्राएलका न सुरक्षा अधिकारीहरू खुसी छन्, न त राजनीतिज्ञहरू नै।
७ अक्टोबर २०२३ मा हमासले गरेको आक्रमणपछि नेतन्याहूले इस्राएलको रक्षा नीतिलाई अत्यधिक आक्रामक बनाएका थिए। खतरालाई रोक्ने मात्र होइन, त्यसको स्रोत नै समाप्त पार्ने उनको दाबी थियो। तर गाजामा ठुलो विनाश र हजारौँको मृत्यु भए पनि हमास पूर्ण रूपमा समाप्त हुन सकेको छैन।
यता, लगातारको युद्धले इस्राएली सेना र रिजर्भ फौजमाथि अभूतपूर्व मानसिक र भौतिक दबाब सिर्जना गरेको छ। यो टकरावले इरानका मुख्य प्रोक्सीहरूलाई ध्वस्त पार्न नसकेको मात्र होइन, इरानभित्र झन् कट्टरपन्थी नेतृत्वको मनोबल बढाएको रक्षा विश्लेषकहरूको ठम्याइ छ।
तनावका बिच नेतन्याहूले सामाजिक सञ्जाल एक्स (X) मा एक भिडियो सन्देश जारी गर्दै भनेका छन्, "सम्झौता होस् या नहोस्, म प्रधानमन्त्री रहुन्जेल इरानलाई परमाणु हतियार बनाउन दिइने छैन।" यद्यपि, मतदातामाझ दशकौँदेखि बिकाउँदै आएको उनको सुरक्षाको ग्यारेन्टी (Mr. Security) को नारा यस पटक निकै कमजोर देखिएको छ।
