जेष्ठ २७, २०८३
मुस्ताङ — मुस्ताङको कोरला नाकामा भन्सार छल्ने उद्देश्यले कागजात मिलाएर विद्युतीय गाडी (ईभी) भित्र्याएको आशंकामा छानबिन गर्न गठित टोलीले स्थलगत अनुगमन पूरा गरेको छ। भन्सार विभागअन्तर्गत गठित विशेष अनुगमन टोलीले मुस्ताङ पुगेर स्थलगत निरीक्षण सम्पन्न गरेको प्रमुख भन्सार अधिकृत विदुर चुडालले जानकारी दिएका छन्।
प्रमुख भन्सार अधिकृत चुडालका अनुसार प्रारम्भिक रूपमा विद्युतीय गाडी आयातमा कुनै कैफियत वा गडबढी देखिएको छैन। ‘छानबिन टोली स्थलगत अध्ययन गरेर फर्किसकेको छ,’ उनले भने, ‘टोलीले मौखिक रूपमै ‘क्लिन चिट’ दिइसकेको छ।’ लिखित प्रतिवेदन पनि पूर्ण रूपमा पारदर्शी रूपमा आउने उनले दाबी गरे।
आगामी आर्थिक वर्षको बजेट घोषणा हुनुपूर्व जेठ १२ र १३ गते कोरला नाकाबाट कुल ७ सय ७५ वटा ईभी भित्रिएको चर्चा चलेको थियो। तर, तीमध्ये ६ सय ४९ वटा गाडीको मात्रै भन्सार जाँचपास गरिएको भन्सार कार्यालयले स्पष्ट पारेको छ।
नेपालका लागि चिनियाँ ब्रान्ड बीवाईडी (BYD) को आधिकारिक वितरक साइमेक्स इंकले ती गाडीहरू उक्त नाका हुँदै भित्र्याएको हो। आयात भएका गाडीहरूमा बीवाईडीका दुईवटा भेरियन्ट रहेका छन्:
बीवाईडी एटो–१ (BYD Atto 1): २०९ वटा
बीवाईडी एटो–२ (BYD Atto 2): ४४० वटा
यी गाडीहरूको जाँचपासबापत भन्सार कार्यालयले राजस्व स्वरूप ८५ करोड ९५ लाख रुपैयाँ संकलन गरिसकेको छ।
विगतमा मोटरको क्षमता (किलोवाट) का आधारमा विद्युतीय गाडीको करको दर निर्धारण हुने गरेको थियो। तर, जेठ १५ गते सार्वजनिक भएको नयाँ बजेटले ईभीमा लाग्ने अन्तःशुल्क खारेज गर्दै नयाँ ‘स्वच्छ पूर्वाधार लगानी शुल्क’ थप गरेको छ। यसका साथै अब गाडीको वास्तविक भन्सार मूल्य (Value) का आधारमा कर लगाउने घोषणा सरकारले गरेको छ।
बजेटमार्फत करको दरमा हुन सक्ने सम्भावित हेरफेरको पूर्वसूचना वा अनुमानका आधारमा व्यापारीले कोरला नाकाबाट ठूलो परिमाणमा गाडी भित्र्याएको आशंकामा सशस्त्र प्रहरी बल मुक्तिनाथ बाहिनी पोखराले ती गाडीहरू नियन्त्रणमा लिएको थियो।
यस सम्बन्धमा प्रमुख भन्सार अधिकृत चुडालले बजेट आउनुअघि जेठ १४ गतेसम्म व्यापारीले सामान ल्याउनै नपाउने भन्ने कुनै कानुनी बन्देज नरहेको जिकिर गरे। उनले भने:
"हरेक वर्ष बजेटमा अन्तःशुल्क बढ्ने अनुमानका आधारमा मदिरा, चुरोट, खैनी र सवारीसाधन जस्ता वस्तुहरूको निकासी जेठ महिनाभरि नै बढी हुने पुरानै अभ्यास हो। निजी क्षेत्रले नाफा र जोखिमलाई हेरेर भोलिका दिनमा दर हेरफेर हुन सक्ने अनुमानका आधारमा बजेट वा दसैं अगाडि बढी सामान मगाउनु बजारको सामान्य नियम हो।"
भन्सार प्रशासनका अनुसार नाकामा गाडीहरू मौज्दातमा हुँदाहुँदै पनि जेठ १४ गते भने कुनै पनि जाँचपास वा कारोबार भएको छैन। नाकामा ‘एटो–१’ र ‘एटो–२’ दुवै ब्रान्डका सवारीसाधन उपलब्ध भए पनि व्यापारीहरूको आन्तरिक समस्याका कारण उनीहरूले विवरण प्रविष्ट नगरेको र भन्सारले पनि त्यसलाई अघि नबढाएको बताइएको छ। जेठ १६ गतेदेखि नै नयाँ भन्सार दर अनुसार नियमित रूपमा काम सुरु भइसकेको छ।
भन्सार विभागका सूचना अधिकारी किशोर बर्तौलाले छानबिन टोलीले स्थलगत रिपोर्ट बुझाएपछि मात्र त्यसबारे थप आधिकारिक अध्ययन हुने र प्रतिवेदन कहिलेसम्म तयार हुन्छ भन्ने निश्चित समय निर्धारण नभएको बताए।
बजेट घोषणाको पूर्वसन्ध्यामा नेपाल भित्रिएका बीवाईडीका यी विद्युतीय गाडीहरू वास्तवमा रसुवा नाका हुँदै ल्याउन खोजिएको कम्पनीको दाबी छ। रसुवागढी नाकामा कैलाश मानसरोवर जाने चिनियाँ तथा विदेशी पर्यटकहरूको चाप र लामो सवारी लाइनका कारण गाडीहरूलाई कोरला नाकातर्फ ‘रि–रुट’ गरिएको बिक्रेता कम्पनीले जनाएको छ।
यी गाडीहरू बजेट भाषणभन्दा धेरै अगाडि नै चीनतर्फबाट छुटेका र कानुनी प्रक्रिया मिलाएर मात्रै नेपाल भित्र्याइएकाले योसँग सम्बन्धित सम्पूर्ण आधिकारिक कागजातहरू छानबिन समितिलाई बुझाइसकिएको कम्पनीको भनाइ छ।
जेठ महिनामा भित्रिएका गाडीको विवरण:
नाका भित्रिएका गाडी संख्या मोडलहरू रसुवा नाका ४७२ वटा एटो–१, एटो–२, एटो–३ र सिलायन–७ कोरला नाका ६४९ वटा (पास भएका) एटो–१ र एटो–२ कुल आयात १,१२१ वटाकम्पनीका अनुसार आयात गरिएका ‘एटो–१’, ‘एटो–२’ र ‘एटो–३’ मोडलका गाडीहरू विलासी नभई मध्यमवर्गीय नेपाली उपभोक्ताहरूलाई लक्षित गरिएका सुरुआती रेन्जका सवारीसाधन हुन्। नेपाली बजारमा यी गाडीहरूको मूल्य क्रमशः ३० लाख, ३४ लाख र ४६ लाख रुपैयाँको आसपासमा पर्छ, जुन मध्यम वर्गले प्रयोग गर्ने ३० देखि ५० लाख रुपैयाँभित्रकै दायरामा पर्दछ।
नयाँ बजेटले अन्तःशुल्क हटाएर स्वच्छ पूर्वाधार लगानी शुल्क थप गरेसँगै ईभीको करको भार पहिलेको तुलनामा केही बढेको छ। बजेटले निजी ईभी कार र सार्वजनिक यातायातका साधनमा कर बढाएको छ भने व्यावसायिक तथा ढुवानीका साधनहरूलाई सहुलियत दिएको छ। उपभोक्ताहरूको अत्यधिक रोजाइमा पर्ने विद्युतीय कार, जिप र भ्यान खण्डमा सरकारले कर निर्धारणको आधार नै परिवर्तन गरिदिएका कारण बजारमा ईभीको मूल्यमा केही उतारचढाव आउने अनुमान व्यवसायीहरूको छ।
