बैशाख ४, २०८३
काठमाडौँ | वैशाख कृष्ण औँसी
'जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी' अर्थात् जन्म दिने आमा र जन्मभूमि स्वर्गभन्दा पनि महान् छन्। यही पवित्र भावनालाई आत्मसात् गर्दै आज देशभर आमाको मुख हेर्ने औँसी अर्थात् मातातीर्थ औँसी श्रद्धापूर्वक मनाइँदैछ।
नेपाली समाजमा आमालाई प्रत्यक्ष देवताका रूपमा पुजिने परम्परा छ। आजको दिन सन्तानहरूले बिहानै स्नान गरी आफ्नी आमालाई उपहार, मिठाई, फलफूल तथा नयाँ वस्त्र अर्पण गरेर आशीर्वाद लिने गर्दछन्। आमाप्रति सम्मान र कृतज्ञता व्यक्त गरिने यो पर्वले पारिवारिक सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउने विश्वास गरिन्छ।
जसको आमा जीवित हुनुहुन्न, उहाँहरूले आज काठमाडौँको चन्द्रागिरि नगरपालिकास्थित मातातीर्थ कुण्डमा पुगेर स्नान, तर्पण र पिण्डदान गर्ने गर्दछन्। पौराणिक मान्यता अनुसार, प्राचीन कालमा एक गोठालाले यसै कुण्डमा रोटी खसाउँदा आफ्नी मृत आमाको दर्शन पाएको जनविश्वास छ। सोही समयदेखि दिवंगत आमाको स्मरणमा यहाँ श्राद्ध गर्ने र तर्पण दिने परम्परा रहिआएको छ। आज बिहानैदेखि मातातीर्थमा देशभरका भक्तजनहरूको ठूलो मेला लागेको छ।
हिन्दू धर्मशास्त्रमा 'मातृदेवो भव' भन्दै आमालाई सबैभन्दा उच्च स्थान दिइएको छ। आमाले सन्तानका लागि गर्ने त्याग र कष्टको स्मरण गर्दै यो पर्व मनाइन्छ।
वर्तमान समयमा व्यस्त जीवनशैली र बढ्दो आधुनिकताका कारण कतिपय अवस्थामा ज्येष्ठ नागरिकहरू अपहेलित भइरहेको परिप्रेक्ष्यमा यस पर्वको महत्त्व झनै बढेको छ। समाजशास्त्रीहरूका अनुसार:
"यस्ता चाडपर्वले युवा पुस्तालाई आफ्नो संस्कारसँग जोड्न र आमाबाबुप्रतिको नैतिक दायित्व बोध गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्।"
रोजगारी वा अध्ययनका सिलसिलामा घरबाहिर वा विदेशमा रहेका छोराछोरीहरूले पनि आज प्रविधिको प्रयोग गर्दै भिडियो कलमार्फत आमाको मुख हेरेर आशीर्वाद लिइरहेका छन्। सामाजिक सञ्जालहरू पनि आज आमाप्रतिका सम्मानजनक सन्देश र तस्बिरहरूले भरिएका देखिन्छन्।
आमाको ममताको कुनै मूल्य हुन सक्दैन, तर आजको दिनले कम्तीमा वर्षको एक पटक भए पनि उहाँको निस्वार्थ प्रेमलाई सम्मान गर्ने अवसर प्रदान गरेको छ।
