✍️एस.आचार्य वासिङ्टन डीसी – अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा गर्ने भनिएको सैन्य आक्रमण पाँच दिनका लागि स्थगित गरेको बताएका छन्। यो कदमले मध्यपूर्वमा जारी तनावमा अस्थायी रूपमा राहत पुर्‍याएको छ र कूटनीतिक समाधानको सम्भावनालाई बल दिएको छ। ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमा इरानसँग “रचनात्मक र गहन” वार्ता भइरहेको उल्लेख गरेका छन्।

आक्रमण स्थगित, तनावमा अस्थायी कमी

ट्रम्पले पाँच दिनको स्थगन घोषणा गरेपछि विश्व बजारमा तत्काल प्रभाव परेको छ। स्ट्रेट अफ हर्मुजमार्फत इरानको ऊर्जा पूर्वाधार र पावर प्लान्टमा आक्रमण गर्ने योजना बनाइएको थियो। तर अमेरिकी प्रशासनले अब आक्रमणलाई केही समयका लागि रोक्ने निर्णय गरेको छ।विशेषज्ञहरूका अनुसार यो कदमले तेल आपूर्ति, ऊर्जा बजार र विश्वव्यापी व्यापारमा हुने सम्भावित व्यवधानलाई केही हदसम्म कम गर्नेछ। यदि वार्ता सफल भयो भने दीर्घकालीन रूपमा क्षेत्रीय सुरक्षा पनि सुदृढ हुने सम्भावना छ।

कूटनीतिक प्रयास र वार्ता

ट्रम्पका अनुसार, पछिल्ला दुई दिनदेखि अमेरिका र इरानबीच सकारात्मक छलफल भइरहेको छ। वार्तामा स्ट्रेट अफ हर्मुजको सुरक्षा, तेल निर्यात, मध्यपूर्वमा स्थायित्व, र दुई देशबीचको सम्बन्ध सुधारको विषयमा छलफल भइरहेको छ।ट्रम्पले यो निर्णय अघि बढाउँदा पहिले स्ट्रेट अफ हर्मुज नखोल्दा मंगलबारसम्म आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएका थिए। तर अहिले उनले कूटनीतिक विकल्पलाई प्राथमिकता दिएका छन्।

अमेरिकी सैन्य तयारी

अमेरिकाले इरानमाथि आक्रमण स्थगन गरेको भए पनि सैन्य तयारीमा कटौती गरिएको छैन। पेन्टागनका वरिष्ठ अधिकारीहरूले अझै मध्यपूर्वमा ठूलो संख्यामा सेनाको उपस्थिती कायम राखेका छन्। अमेरिकी नौसेनाले स्ट्रेट अफ हर्मुज, खार्ग टापु, र इरानी तटसँग नजिक उचाइमा निगरानी ड्रोन परिचालन गरिरहेका छन्। साथै, एयर फोर्सका KC-135 Stratotankers हवाई इन्धन आपूर्ति र बमबारीका लागि तयार छन्।विशेषज्ञहरूका अनुसार, अमेरिका युद्धमा प्रवेश नगरे पनि युद्धको धम्की र सैन्य उपस्थितिले इरानमा दबाव सिर्जना गरिरहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया

ट्रम्पको निर्णयपछि विश्व बजारमा सकारात्मक प्रतिक्रिया आएको छ। तेलको मूल्य करिब ७ प्रतिशत घटेको छ, अमेरिकी डलर केही कमजोर भएको छ, र प्रमुख शेयर बजारमा सुधार आएको छ।विशेषज्ञ फियोना सिन्कोटाले भनेकी छन्, “बजारले ट्रम्पको निर्णयलाई अस्थायी राहतको रूपमा हेरिरहेको छ। यदि वार्ता सफल भयो भने दीर्घकालीन रूपमा तेल र ऊर्जा बजार स्थिर हुन सक्छ। तर असफल भए जोखिम फेरि बढ्न सक्छ।”

इरानको प्रतिक्रिया

अहिलेसम्म इरानको तर्फबाट कुनै आधिकारिक प्रतिक्रिया आएको छैन। तर स्थानीय मिडियाले रिपोर्ट गरेका छन् कि स्ट्रेट अफ हर्मुजको पूर्व–युद्ध अवस्था पूर्ण रूपमा फर्किने छैन। ऊर्जा बजार अस्थिर रहनेछ र अमेरिकी–इरानी सम्बन्ध अझै संवेदनशील रहनेछ।

वैश्विक प्रभाव

मध्यपूर्वमा तनाव बढ्दा विश्वव्यापी तेल आपूर्ति प्रभावित हुन्छ। स्ट्रेट अफ हर्मुज विश्वको महत्वपूर्ण तेल चोकप्वाइन्ट हो, जहाँ करिब २० प्रतिशत तेल ओसारपसार हुन्छ। यस कारण, तेलको मूल्य वृद्धिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा दबाब सिर्जना गर्नेछ।अमेरिका र इरानबीचको कूटनीतिक प्रक्रिया र ट्रम्पको स्थगन निर्णयले अहिले बजारलाई अस्थायी राहत दिएको छ। तर विश्लेषकहरू चेतावनी दिन्छन् कि यस युद्धको सम्भावित पुनरुत्थानले अझ ठूलो आर्थिक र रणनीतिक प्रभाव पार्न सक्छ।

निष्कर्ष

ट्रम्पको पाँच दिनको स्थगन निर्णयले मध्यपूर्वमा अस्थायी राहत दिएको छ, तर दीर्घकालीन शान्ति र स्थायित्व वार्तामा आधारित हुनेछ। अमेरिकी–इरानी वार्ता, स्ट्रेट अफ हर्मुजको सुरक्षा, तेल आपूर्ति र विश्वव्यापी व्यापार सबै यस घटनाको प्रत्यक्ष प्रभावमा छन्। आगामी दिनहरूमा कूटनीतिक परिणामले मात्रै यो क्षेत्रीय तनावलाई स्थायी रूपमा समाधान गर्न सक्छ।