— @एस.आचार्य, काठमाडौँ

नेपाली राजनीतिमा ‘वैकल्पिक शक्ति’को नारा बोकेर उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) यतिबेला गहिरो वैचारिक र नैतिक संकटको घेरामा परेको चर्चा तीव्र बन्दै गएको छ। पार्टीका निलम्बित महामन्त्री **मुकुल ढकाल**ले हालै सार्वजनिक गरेका राजनीतिक टिप्पणीले पार्टीभित्र मात्र होइन, समग्र राजनीतिक वृत्तमा समेत ठूलो बहस जन्माएको छ। ढकालको विश्लेषणमा रास्वपाको वर्तमान अवस्था २०६४/६५ सालतिरको माओवादी आन्दोलनसँग मिल्दोजुल्दो देखिन थालेको दाबी गरिएको छ—जहाँ प्रारम्भिक आशा र उत्साह क्रमशः अविश्वास र पतनतर्फ मोडिएको थियो।

इतिहासको पुनरावृत्ति: आशाबाट खरानीतर्फ

२०६४ सालको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा तत्कालीन **नेकपा (माओवादी)**ले पाएको जनसमर्थन असाधारण थियो। परिवर्तनको आकांक्षा, शान्ति र न्यायका नाराले जनतामा भरोसा जगाए पनि सत्ताको अभ्याससँगै गलत तत्वको प्रवेश, अवसरवाद र आन्तरिक विचलनले आन्दोलनको धार कमजोर बनाएको आलोचना इतिहासमै दर्ज छ। ढकाल भन्छन्—आज रास्वपाभित्र पनि त्यही संकेत देखिन थालेका छन्।उनको भनाइ अनुसार, “६४/६५ मा ‘क्रान्तिकारी’ आन्दोलनभित्र दलाल, भ्रष्ट र गुण्डाहरू सुरक्षित आवरणमा छिरे; नतिजा—जनआशा खरानी भयो। अहिले रास्वपामा पनि अवसरवादी प्रवृत्ति बलियो हुँदै गएको अनुभूति हुन्छ।”

नेतृत्व शैली र ‘अहंकार’को प्रश्न

ढकालले रास्वपा सभापति **रवि लामिछाने**को नेतृत्वशैलीलाई तत्कालीन माओवादी नेतृत्वसँग तुलना गरेका छन्। विशेषतः **पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’**को सत्ताकालीन ‘अहंकार’ र टकरावमुखी निर्णयहरूले देशलाई अस्थिरतामा धकेलेको तर्क गर्दै, अहिले पनि उस्तै जोखिम देखिएको उनको ठम्याइ छ।ढकालको विश्लेषणमा, राष्ट्रिय एकता र सहमतिका सन्देशहरूलाई उपेक्षा गर्दै उत्तेजनात्मक राजनीति रोज्नु दीर्घकालीन रूपमा आत्मघाती हुन सक्छ। उनका अनुसार, अभिभावकीय चेतावनीहरूलाई ‘टकराव’को रूपमा लिँदा पार्टी मात्र होइन, समग्र प्रणालीमै अविश्वास बढ्ने खतरा रहन्छ।

‘बाहिरी घुसपैठ’ र नीति विचलन

ढकालले कुनै पनि नयाँ शक्तिलाई कमजोर पार्ने प्रमुख कारण ‘बाहिरी घुसपैठ’ र ‘आन्तरिक शुद्धीकरणको अभाव’ भएको तर्क अघि सारेका छन्। रास्वपाभित्र नीति र विचारभन्दा स्वार्थ समूह हाबी भएको, जनताका मुद्दाभन्दा नेतृत्वको बचाउ प्राथमिकतामा परेको, र निर्णय तहमा विवादास्पद छविका पात्रहरूको प्रभाव बढ्दै गएको आरोप उनी लगाउँछन्।

उनका मुख्य बुँदाहरू यसप्रकार छन्:

नीतिगत विचलन: जनआकांक्षा ओझेलमा, संकट व्यवस्थापन र बचाउमुखी राजनीति अग्रपंक्तिमा।

शुद्धीकरणको अभाव: छानबिन र मूल्याङ्कनबिनै प्रभावशाली पदमा नियुक्ति।

उत्तेजनाको राजनीति: सहमतिको बाटो छोडेर टकरावलाई प्राथमिकता।

जनविश्वासको कसौटी

२०६५ पछि नेपालले भोगेको राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार र दलालतन्त्रका कारण जनविश्वास क्षय भएको व्यापक अनुभूति छ। ढकाल चेतावनी दिन्छन्—यदि समयमै आत्मसमीक्षा र सुधार नगरे, रास्वपाको यात्राले पनि उस्तै परिणाम भोग्न सक्छ। “दलाल, भ्रष्ट र गुण्डाले घेरिएपछि के हुन्छ भन्ने उदाहरण हामीले पछिल्ला वर्षहरूमा पर्याप्त देखिसकेका छौँ,” उनी भन्छन्।

निष्कर्ष

रास्वपाको भविष्य अहिले निर्णायक मोडमा उभिएको देखिन्छ। नेतृत्वको शैली, आन्तरिक शुद्धीकरण, नीति–विचारको स्पष्टता र सहमतिमुखी राजनीति—यी सबैले आगामी दिशा तय गर्नेछन्। के रास्वपा समयमै आत्मसुधार गर्दै वैकल्पिक शक्तिका रूपमा विश्वसनीय बन्नेछ, कि इतिहासले देखाइसकेको पतनको बाटो दोहोरिनेछ? यस प्रश्नको उत्तरले मात्रै होइन, नेपाली राजनीतिले कुन मोड लिन्छ भन्ने कुरा पनि तय गर्नेछ।