फाल्गुन ६, २०८२
किभ, यूक्रेन — सन् २०१९ मा भ्रष्टाचारविरोधी एजेन्डासहित राजनीतिक बाहिरियाका रूपमा सत्तामा आएका भोलोदिमिर जेलेन्स्की यतिबेला देशभित्र फरक मूल्याङ्कनको सामना गरिरहेका छन्। रूसको पूर्णस्तरीय आक्रमणपछि युद्धकालीन नायकका रूपमा स्थापित भएका जेलेन्स्कीको लोकप्रियता चार वर्ष लामो युद्ध, शासनसम्बन्धी चिन्ता र भ्रष्टाचार काण्डका कारण क्रमशः कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ।
जेलेन्स्की ४१ वर्षको उमेरमा राष्ट्रपति निर्वाचित भएका थिए। टेलिभिजन हास्यकलाकारका रूपमा चर्चित उनी एक शिक्षकको भूमिकामा अभिनय गरेको सिरिजमार्फत भ्रष्टाचारविरोधी प्रतीक बनेका थिए। यही छविलाई राजनीतिक अभियानमा उतार्दै उनले आफूलाई परम्परागत कुलीन राजनीतिक संरचनाबाहिरको विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरे।भ्रष्टाचार, कुलीन सञ्जाल र पुरानो राजनीतिक अभ्यासप्रति आजित मतदाताले उनलाई भारी समर्थन दिए। २०१९ को निर्वाचनमा उनले ७३ प्रतिशत मतसहित ऐतिहासिक जित हासिल गरे।
तर सत्तामा पुगेपछि शासनको वास्तविकता उनको ‘साधारण मान्छे’ छविमा चुनौती बन्यो। ऊर्जा संकट, त्यसपछि कोभिड–१९ महामारीले उनको लोकप्रियता घटायो। किभ इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट अफ सोसियोलोजीका अनुसार २०२१ को डिसेम्बरसम्म उनको समर्थन मात्र ३१ प्रतिशतमा झरेको थियो।विश्लेषकहरूका अनुसार यो यूक्रेनी राजनीतिमा सामान्य प्रवृत्ति हो। बेलायती विश्लेषक पिटर डिकिन्सनले यसलाई “मेसायाहदेखि परायाह” प्रभाव भनेका छन्—जहाँ नेताहरूलाई सुरुमा उद्धारकर्ताका रूपमा हेर्ने तर अपेक्षा पूरा नभएपछि चाँडै अस्वीकार गर्ने प्रवृत्ति देखिन्छ।
२४ फेब्रुअरी २०२२ मा रूसले यूक्रेनमाथि आक्रमण गरेपछि परिस्थिति नाटकीय रूपमा फेरियो। हरियो सैनिक टिसर्टमा सामाजिक सञ्जालमार्फत राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्ने जेलेन्स्की युद्धकालीन राष्ट्रपति बने। अमेरिकाको उद्धार प्रस्ताव अस्वीकार गर्दै “लडाइँ यहीँ छ” भन्ने उनको अभिव्यक्तिले विश्वव्यापी प्रशंसा पायो।
युद्धका प्रारम्भिक हप्तामा उनको लोकप्रियता ९१ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो। युद्धअघि आलोचक रहेका धेरै यूक्रेनीहरूले पनि उनको नेतृत्व स्वीकार गरे। ओडेसाका नागरिक माइखाइल होन्तारेन्कोले त्यो बेला भनेका थिए, “उनी अहिले अभिनय गरिरहेका छैनन्, उनी साँच्चै डराएका छन्।”
तर समयसँगै युद्धको थकान, आर्थिक दबाब र शासनसम्बन्धी प्रश्नहरू फेरि सतहमा आएका छन्। जेलेन्स्की अहिले सडकभन्दा बढी राष्ट्रपति भवन र अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक भ्रमणमा देखिन्छन्।डिसेम्बरमा गरिएको सर्वेक्षणअनुसार ६१ प्रतिशत यूक्रेनीले उनलाई अझै विश्वास गर्छन् भने ३२ प्रतिशतले विश्वास गर्दैनन्। विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धपछि निर्वाचन भएमा उनको पुनःनिर्वाचन सहज नहुन सक्छ।उनका निकटवर्ती व्यक्तिहरूसँग जोडिएका भ्रष्टाचार काण्ड, शक्ति केन्द्रीकरण र युद्धकालीन अवस्थालाई प्रयोग गरी राष्ट्रपति अधिकार विस्तार गरेको आरोपले उनको घरेलु छविमा असर पारेको छ।
अझै पनि जेलेन्स्की अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा यूक्रेनको प्रमुख अनुहार हुन्। पश्चिमी देशबाट सैन्य, आर्थिक र कूटनीतिक समर्थन जुटाउन उनको भूमिका केन्द्रीय छ। तर देशभित्र भने शासन, पारदर्शिता र जवाफदेहिताका विषयमा आलोचना बढ्दो छ।
जेलेन्स्कीको राजनीतिक यात्रा लोकप्रिय बाहिरियाबाट युद्धकालीन नायक हुँदै विवादास्पद सत्ताधारी नेतासम्म आइपुगेको छ। चार वर्ष लामो युद्धले राष्ट्रलाई एकताबद्ध गराए पनि अब यूक्रेनी समाजमा नेतृत्वको मूल्याङ्कन फेरि बदलिँदैछ। युद्ध कहिले र कसरी अन्त्य हुन्छ, त्यसपछि हुने राजनीतिक पुनर्संरचनामा जेलेन्स्कीको भविष्य कस्तो हुनेछ भन्ने प्रश्न खुला नै छ।
