काठमाडौँ । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले सार्वजनिक गरेको 'नागरिक करार' लाई लिएर बौद्धिक जगतमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। विश्वका विकसित राष्ट्रहरूको विकासको इतिहास र रास्वपाले देखाएको 'चामत्कारिक' लक्ष्यबीच कुनै तादात्म्यता नदेखिएको भन्दै यसलाई जनताको भावना (Emotion) सँग खेल्ने हतियार मात्र बनाइएको आरोप लागेको छ। १. विकसित राष्ट्रको यथार्थ र रास्वपाको 'काल्पनिक' ग्राफ विश्वका विकसित मुलुकहरू (जस्तै: दक्षिण कोरिया, सिंगापुर वा युरोपेली देशहरू) को विकासको इतिहास हेर्दा, उनीहरूले दशकौँको कठोर श्रम, नीतिगत निरन्तरता र जगबाटै गरिएको सुधारले मात्र आजको अवस्था प्राप्त गरेका हुन्। कुनै पनि देशले ५ वर्षको एकै कार्यकालमा रास्वपाले दाबी गरे जस्तो 'छलाङ्ग' मारेको इतिहास छैन। * तुलना: रास्वपाले ५ वर्षमै प्रतिव्यक्ति आय झन्डै तेब्बर बनाउने र १०० अर्ब डलरको अर्थतन्त्र बनाउने जुन बाचा गरेको छ, त्यो आर्थिक सिद्धान्त र विश्वका सफल अर्थतन्त्रहरूको 'ग्रोथ मोडल' सँग मेल खाँदैन। यसले जनतालाई वास्तविकता भन्दा बाहिरको 'यूरोयिन' सपना देखाएर अल्मल्याउन खोजेको प्रस्ट हुन्छ। २. 'इमोसनल ब्ल्याकमेलिङ' को आरोप परम्परागत दलहरूबाट वाक्क भएका नेपाली जनताको 'परिवर्तनको चाहना' लाई रास्वपाले 'इमोसनल' कार्डको रूपमा प्रयोग गरेको देखिन्छ। * करारको नाममा भ्रम: "हामीलाई मत दिनुस्, नभए अर्को चुनावमा सजाय दिनुस्" भन्नु कुनै नयाँ कुरा होइन। तर यसलाई 'करार' र 'ऋण' जस्ता भावनात्मक शब्दहरूमा उनेर जनतालाई मनोवैज्ञानिक रूपमा प्रभावित पार्न खोजिएको छ। * आलोचकहरू भन्छन्— "यो विकासको खाका होइन, बरु निरास जनताको भावनाको व्यापार हो।" ३. जग बिनाको महल विकसित राष्ट्रहरूले पहिला शिक्षा, स्वास्थ्य र उत्पादनको बलियो आधार (Infrastructure) तयार पारेर मात्र आर्थिक समृद्धिको बाटो समातेका थिए। तर रास्वपाको करारमा वितरणमुखी र सुनिनेमा राम्रा लाग्ने नाराहरू धेरै छन्, तर ती लक्ष्य प्राप्त गर्ने 'रुट म्याप' र स्रोतको पहिचान गायब छ। ४. "आफु बच्ने" सुरक्षित बाटो करारको अन्त्यमा राखिएको 'काबु बाहिरको परिस्थिति' भन्ने पदावलीले रास्वपाको नियतमाथि प्रश्न उठाएको छ। विकसित देशका नेताहरूले असफलताको पूर्ण जिम्मेवारी लिने गर्छन्, तर रास्वपाले भने बाचा पुरा नभएमा 'परिस्थितिलाई दोष दिएर' उम्किने ठाउँ पहिले नै सुरक्षित राखेको देखिन्छ। विश्लेषकको भनाइ: "नेपाली जनता अहिले छिटो परिणाम चाहन्छन्, रास्वपाले त्यही मनोविज्ञानलाई समातेर असम्भव सपनाको खेती गरिरहेको छ। जुन देशको जग नै कमजोर छ, त्यहाँ ५ वर्षमा यति ठुलो चमत्कार हुन्छ भन्नु जनतालाई झुक्याउनु बाहेक अरू केही हुन सक्दैन।"