@एस.आचार्य काठमाडौँ — अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भेनेजुएलाको सत्ता आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको घोषणा गरेपछि ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्र भेनेजुएलामा राजनीतिक भूकम्प गएको छ। जनवरी ३, २०२६ मा अमेरिकी विशेष फौजले भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी पत्नीलाई नाटकीय रूपमा पक्राउ गरी अमेरिका लगेको छ। यस घटनाले अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र सार्वभौमिकतामाथि गम्भीर प्रश्नहरू खडा गरेको छ, जसको चौतर्फी आलोचना भइरहेको छ। मादुरोको गिरफ्तारी र 'अपरेसन अब्सोल्युट रिजल्भ' अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले एक प्रेस सम्मेलनमा 'अपरेसन अब्सोल्युट रिजल्भ' (Operation Absolute Resolve) नामक सैन्य कारबाही सफल भएको घोषणा गर्नुभयो। यस कारबाही अन्तर्गत काराकासबाट राष्ट्रपति मादुरो र उनकी पत्नीलाई नियन्त्रणमा लिई न्यूयोर्क लगिएको छ। मादुरोमाथि 'नार्को-टेरोरिज्म' (लागूऔषध आतंकवाद) को आरोप लगाइएको छ, जसमा उनले आफू निर्दोष रहेको बयान दिएका छन्। अमेरिकी प्रशासनले यो कदम लागूऔषध तस्करी रोक्न, भेनेजुएलामा लोकतन्त्र पुनर्स्थापना गर्न र देशको ध्वस्त अर्थतन्त्र तथा तेल पूर्वाधारलाई पुन: निर्माण गर्न आवश्यक रहेको बताएको छ। सुरक्षित संक्रमण" नभएसम्म अमेरिकाले चलाउने राष्ट्रपति ट्रम्पले घोषणा गर्नुभएको छ कि "हामी भेनेजुएलामा सुरक्षित, उचित र विवेकपूर्ण सत्ता हस्तान्तरण नभएसम्म देश चलाउनेछौं।" यद्यपि, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले पछि स्पष्टीकरण दिँदै अमेरिकाले प्रत्यक्ष रूपमा शासन नगर्ने, तर अन्तरिम सरकारलाई सहयोग गर्ने बताएको छ। हाल भेनेजुएलामा डेल्सी रोड्रिगेज (Delcy Rodríguez) ले अन्तरिम राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिएकी छिन्। उनलाई अमेरिकाले नै समर्थन गरेको मानिएको छ। यो कदमले भेनेजुएलाको आन्तरिक मामिलामा अमेरिकाको गहिरो संलग्नता देखाएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया: चौतर्फी आलोचना यो घटनालाई संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) र विश्वका धेरै देशहरूले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको गम्भीर उल्लंघन भनेका छन्। रूस र चीनले अमेरिकी कारबाहीको कडा शब्दमा निन्दा गरेका छन्। रूसले भेनेजुएलाको सार्वभौमिकतामाथि भएको आक्रमणलाई "अस्वीकार्य" भन्दै तत्काल अमेरिकी सेना फिर्ताको माग गरेको छ। चीनले पनि "गैर-हस्तक्षेपको सिद्धान्त" को उल्लंघन भएको बताउँदै शान्तिपूर्ण समाधानका लागि जोड दिएको छ। युरोपेली संघका केही सदस्य राष्ट्रहरूले पनि चिन्ता व्यक्त गरेका छन् भने ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रहरूबीच यस विषयमा मतभेद देखिएको छ। भेनेजुएलाको भविष्य र क्षेत्रीय सुरक्षा भेनेजुएलामा तेलको ठूलो भण्डार छ र यस घटनाले विश्वव्यापी तेल बजारमा पनि अनिश्चितता ल्याएको छ। अमेरिकाको यस कदमले ल्याटिन अमेरिकामा नयाँ भू-राजनीतिक अस्थिरता सिर्जना गर्ने चिन्ता बढेको छ। मादुरोको गिरफ्तारी र अमेरिकी 'एकछत्र शासन' को घोषणाले भेनेजुएलाको भविष्य अन्योलमा पारेको छ। यसले क्षेत्रीय सुरक्षामा कस्तो असर पार्छ भन्ने हेर्न बाँकी छ।